Yazar: Mehmet Emin Buğra
Çeviri: Gökbayrak

Bir Tarihi Gerçek Daha; Kapağan Han Araplarla Savaşmadı.
Bir çok İslam tarihlerinde Kuteybe büyük İslam fatihi olarak geçmektedir.Lakin gerçeğe dayanan tarafsız İslam adamları diyor gerçekten Kuteybe İslam fatihlerinin en önde gelenlerinden sayılabilir, çünkü İhnef ve Mehleb'in oğulları gibi meşhur komutanlar ve büyük şahısların muvaffak olamadığı fetihleri yaptı.Taharistan ve Mavraal nehrindeki kutluk ve savaşçı Türkleri mağlup etti ve bu yurtlara İslam bayrağını dikledi.Ama bunlara bakarak Kuteybeyi büyük ve mukaddes bir kişi ve İslam adamı demek yanlış olur. Çünkü Kuteybe İslam dünyasında eşsiz zalimliği ile tanınan Hacac'ın en güvenilir adamı idi, başkalara zulüm yapmakta ve haksız yere kan dökmekte Haccac'dan geri kalmış değildi.Türk yurtlarında itaat etmeyi kabul eden Türkleri başkaları korkutmak için acımasızca katliam etmek,aldığı şehirleri yakmak.halkı soymak ve benzeri halkı İslamiyet’ten nefret ettiren davranışlarda sayısızca bulunmuştur.

Orta Asya'nın en zengin ve bolluk içindeki şehri olan Baykent şehrini ufak bir bahane ile tahrip etti.Taharistan'ı fethettiğinde Talkan şehrinin halkını katliam etti ve silahı bırakıp teslim olan binlerce adamı şehir etrafındaki yol kenarındaki ağaçlara diri asarak öldürdü.Onun zalimliği ve katliamları ile ilgili ayrıntılı bilgiler için ilgili kitaplara bakınız.İtaat edenleri öldürmek ve tutsak kılmak,şehirleri tahrip etmek,halkın mallarını soymak gibi davranışlar İslamiyet’te ve beşeriyet kanununda men edilmiştir.Kuteybe bu zalimliği ile Türklerin kalbinde İslamiyet’ten ve Müslümanlıktan nefret etme duygusunu uyandırmıştır.Her zaman intikam fırsatı bekleyen Türkler hicri 96 MS. (714-715) da Kuteybe öldürüldüğü zaman itaatten çıkıp istiklal ilan etti. Fakat Samarkant ve Buhara şehirlerinde Arap askerleri çok olduğu üstelik bu iki şehir halkının çoğu Müslüman oldukları için bu iki şehir yine de İslam devletine tabi kaldılar. İslam askerleri ile Türkler arasındaki tartışmalar aşağıda sırası gelince söylenecektir.

DOĞU TÜRKİSTAN'DAKİ İÇ OLAYLAR
Kapağan Han 24 yıl hükümeti yönetip Asya'da Göktürk devletini yeniden kurdu. M.S. 709 'deki Buhara harbinde Kültekin yaralanıp döndükten sonra Kapağan Han Araplarla savaşmadı. Bunun nedeni bir taraftan Çinlilerle savaşmak ve bir taraftan da Moğolistan'ın batısında bulunan Dokuz Oğuz ve Mançov'un güneyindeki Hitay'da bulunan atlı Türk kabilelerinin isyanını durdurmakla meşgul olması idi.

Kapağan Han Hicri 97 (M.S. 716) de vefat ettikten sonra yerine Kutluk Han'ın büyük oğlu Bilge Han geçti.Bilge Han'ın zamanında Türk askerlerinin baş komutanı kardeşi Kültekin idi.Bilge Han hicri 116 (M.S.734) da vefat etti.yerine oğlu İçin Han geçti.Onun zamanında Dokuz Oğuzlar isyan çıkardı ve bu isyan ta onun vefatına kadar devam etti.

İçin Han hicri 121 (M.S.739) de vefat etti, onun yerine Kutluk Bilge Han Kağan oldu ve 125 (M 742) de vefat etti.Kutluk Bilge Han zamanında Çin devleti güçlenip doğudaki bir çok yerleri işgal etti,bu da Uygur, Bismil ve Karluk kabilelerinin isyanına neden oldu.Kutluk Bilge Han'ın vefatından sonra yerine Özmiştekin Kağan oldu.Onun zamanında Çin hücumları ve Uygur, Bismil, Karluk isyanları neticesinde devlet büyük ölçüde zayıfladı.Hicri 126 (M.S. 733) da Uygur, Bismil ve Kartuklar birleşerek Karakurum şehrini bastı,ve neticede 65 yıl devam edegelen Kutluk Göktürk devleti yıkıldı.

Türkeş devletinin başkanı Üçale Bağadirhan'ın Kutluk Kağanı Kapağan Han'a itaat ettiğini yukarıda zikretmiştik.Üçale Bağadirhan vefat edinceye kadar Kapağan Han'ın itaatinde kaldı.Hicri 87 (M.S. 706) de Üçale Bağadirhan öldü ve yerine oğlu Sovoki Han geçti.Lakin daha sonra küçük kardeşi Çanuhan ile hanlık çekişti.Bundan dolayı kardeşler arasında uzun süre savaş oldu ve yurt içi vahime doldu.Sonunda Kapağan Han hicri 92 (M.S.71 l)de savaşan kardeşlerin her ikisini öldürüp Üçale Bağadirhan'ın hakimiyetini yıktı.Türkeş devletinin 2.defa kuruluşu ve ilgili olaylar daha sonra zikredilecektir.

Bu arada hicri 80 (M.S. 699) de Kapağan Han Çinlileri Doğu Türkistan'dan kovduktan sonra Doğu Türkistan'daki yerli Hanların hepsi onun itaatine girmiş bulunuyorlardı. Bu vaziyette Kapağan Han'ın vefatına kadar devam etti. Kapağan Han vefat ettikten sonra Çinliler tekrar Doğu Türkistan'a hücum etseler de hicri 97 (M.S. 714-715) de Türkeş istiklalini ilan eden Solo Han'ın gayretleri ile Çinliler yenilip kaçtılar ve bu tarihten hicri 122 (M.S. 739) 'ye kadar Doğu Türkistan hanları Türkeş Kağanının koruması altında bağımsız yaşadılar. Türkeş Kağanı ile ilgili ayrıntılı bilgiler "Türkeş Kağanı" bölümünde söylenecektir.

GÖKTÜRK DEVLETİNİN SİYASİ VE TOPLUMSAL DURUMU VE KÜLTÜR ESERLERİ 

  • 1453 defa okundu.