Ilham toxti «erkinlik mukapati» gha érishti

Xitay türmisidiki uyghur öktichi ziyaliysi ilham toxti yawropa parlaméntidiki xelqara kishilik hoquq mukapatliridin biri bolghan «erkinlik mukapati» gha érishti.

06 Eylül 2017, 15:20
Xitay türmisidiki uyghur öktichi ziyaliysi ilham toxti yawropa parlaméntidiki xelqara kishilik hoquq mukapatliridin biri bolghan «erkinlik mukapati» gha érishti.

Yawropa parlaméntidiki xelqara libérallar birleshmisi 2017-Yilliq erkinlik mukapatini xitay türmisidiki uyghur öktichi ziyaliysi ilham toxtigha bérishni resimi qarar qildi. Mukapat tarqitish murasimini 11-Ayning 30-Küni gollandiye ötküzidighanliqini ashkarilidi. Ilham toxtini bu mukapatqa xelqara libérallar birleshmisining yawropa parlaméntidiki ezasi ilhan küchük ependi namzat körsetken idi.

Ilham toxti guruppisining reisi enwerjan ependi yawropa birlikining bu mukapatidin hemmidin bekrek söyüngen kishilerning biri boldi. U bu mukapatning ilham toxtigha bérilgenliki toghrisida 31-Awghust künila yawropa parlaméntidiki xelqara libérallar birleshmisi guruhi xadimidin resimi yazma xewer tapshurup alghan.

Ilham toxti guruppisining ezasi, amérikaliq «xitayda özgirish» teshkilatining xadimi saw yashö xanimmu ilham toxtining yawropa birlikining kishilik hoquq aliy mukapati sanalghan erkinlik mukapatigha érishkenliki munasiwiti bilen bügün ziyaritimizni qobul qilghanda, ilham toxtining yawropada yenimu köp mukapatigha nail bolushigha ümid bilen qaraydighanliqini bildürdi. U mundaq dédi: «ötken yili yawropa parlaméntining 43 neper parlamént ezasi ilham toxtini saxarow mukapatigha namzat körsetken idi. Gerche ilham toxti bu mukapatqa érishelmigen bolsimu, kéyin waslaw xawél mukapatigha érishti. Uyghur ziyaliysi proféssor ilham toxtining bu qétim erkinlik mukapatqa érishkenlikidin köp xursen boldum. Biz ilham toxtini xelqara kishilik hoquq mukapatlirigha eng layiq namzat, dep qaraymiz. Chünki u, héchqandaq shekildiki zorawanliqni terghib qilmighan, uyghur milliti uchrawatqan éghir zulumlarni dialog yolliri bilen hel qilishni teshebbus qilghan gunahi üchün türmige bend qilinghan bir bextsiz ziyaliy. Biz ilham toxtini yawropa birlikining herxil xelqaraliq kishilik hoquq aliy mukapatlirigha namzat körsitish xizmetlirini dawamlashturuwatimiz. Köpligen kishilik hoquq aktipliri, xelqaraliq insan heqliri teshkilatliri hemde yawropa parlaméntining bir qisim ezaliri bizning herikitimizni qollap kelmekte. Biz bu xizmitimizni taki ilham toxti ependi azad bolghuche dawamlashturimiz.»

Ilham toxtining yalghuz yawropa birlikiningla emes, xelqaraning dangliq kishilik hoquq mukapatliridin biri bolghan «erkinlik mukapati» gha érishkenliki uyghurlar üchün yene bir xush xewer boldi. Uyghur ziyaliysi proféssor ilham toxti ependi bu yil yawropa birlikining kishilik hoquq aliy mukapati bolghan «waslaw xawél mukapati» gha érishken hemde saxarow mukapatigha namzat körsitilip, saxarow mukapatining tallanghan axirqi töt namzati qatarigha kirgen. U yene bu yil gérmaniyening «waymar kishilik hoquq mukapati» gha érishken hemde 2016-Yili «martin ennalis mukapati» ghimu érishken idi.

Enwerjan ependi sözide, xelqaraliq kishilik hoquq mukapatliridin biri bolghan «erkinlik mukapati» gha ilgiri bir qisim meshhur zatlarning nail bolghanliqinimu eskertti.

Firansiyelik xitayshunas, ilham toxti guruppisining mesulliridin mari xolizman xanim yawropa birlikining ilham toxtigha bergen bu qétimqi mukapatigha bolghan xursenlikini tilgha élip, özlirining xélidin béri yawropa parlaméntning köpligen ezalirigha uyghurlar we ilham toxti mesilisini anglitish bilen meshghul bolup kelgenlikini tekitlidi. U mundaq dédi: «bu mukapat ilham toxtigha bérilishi kérek. Bu mukapatqa ilham toxtidin öte layiq namzat yoq. Bizning yawropa parlaméntidiki paaliyetlirimiz dawamlishiwatidu. Men hemkarlashquchilirim bilen yawropa parlaméntida türlük yighinlargha qatnishiwatimen we türlük uchrishishlarda boluwatimen. Kona-Yéngi parlamént ezalirigha künséri yamanlishiwatqan uyghur weziyitini anglitiwatimiz. Ilham toxtining hazirghiche iz-Dérikini alalmaywatqanliqimizni, yawropa parlaméntining bu ishqa köngül bölüshi lazimliqini éytiwatimiz. Parlamént ezaliri bilen qandaq qilghanda xitaydiki nachar weziyetni özgertkili bolidighanliqi, qandaq qilghanda uyghurlarning kishilik heq-Hoquqigha kapaletlik qilghili bolidighanliqi we qandaq qilghanda ilham toxtini azad qilghili bolidighanliqi mesililiri üstide söhbetler ötküzüwatimiz. Biz parlamént ezalirining kallisigha ilham toxti mesilisini quyup, xitay hökümiti bilen bolghan söhbetlerde bu mesilini tilgha élishqa türtke bolushqa tirishiwatimiz. Yawropa parlaméntidiki herqaysi ellerdin kelgen parlamént ezalirini bu ishqa köngül bölüshke chaqiriwatimiz. Yeni, kim bilen alaqe ornitishi imkanimiz bolsa, shular bilen körüshüp ilham toxti mesilisini anglitiwatimiz. Buning az-Tola netijisi boluwatidu. Biz yene jiq ishlarni qilishqa tirishishimiz lazim. Bu muhim xizmetni taki ilham toxti erkin dunyagha qedem qoyghiche yene dawamlashturushimiz kérek.»

Bu yilliq «erkinlik mukapati» ni ilham toxtigha layiq körgen xelqara libérallar birleshmisi heqqide enwerjan ependi yene qisqiche izahat bérip ötti.

Melumki, xitay merkizi milletler uniwérsitétining proféssori, uyghur öktichi ziyaliysi ilham toxti xitay paytexti béyjingda turup uyghurlarning kishilik heq-Hoquqi toghrisida pikir bayan qilghan we xitay hökümitining milliy siyasitini eyibligenliki seweblik 2014-Yili 1-Ayning 15-Küni tutqun qilinip, shu yili 23-Séntebir ürümchide «bölgünchilik» jinayiti bilen eyiblinip muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilinghan idi. U hazir ürümchidiki 1-Türmide mehkumluq hayatini bashtin kechürmekte.

Enwerjan ependi bu yil axirida «wamér kishilik hoquq mukapati» ni ilham toxtigha wakaliten tapshurup alidiken.

Uning éytishiche, ilham toxti yawropa birlikide barghanséri tesiri yüksiliwatqan bir shexske aylanmaqta. Bu yil 22-23-Iyun yawropa birlikide ötküzülgen 35-Nöwetlik yawropa ittipaqi-Xitay kishilik hoquq dialogi mezgilide, yawropa ittipaqi kishilik hoquq komitétining reisi pier antonio panzeri ependi mexsus bayanat élan qilip, ikki terepning dialog jeryanida türmidiki uyghur ziyaliysi ilham toxti mesilisini choqum tilgha élishni tekitligen idi.

muxbirimiz ekrem
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/kishilik-hoquq/ilham-toxti-09052017130722.html?encoding=latin

Yorumlar

Bu haber için henüz yorum yazılmadı.


Bu Habere Yorum Yazın

Yorum yazabilmek için sitemize üye olmanız gerekmektedir. Bu sayfadan ücretsiz üye olabilir, zaten üyeyseniz bu sayfadan giriş yapabilirsiniz.

Kök Bayraq Jornili

Abonelik Ba�vuru Formu

Tarihte Bu Gün

  • 09 Kasım 2011 - Büyük Yazar Hacı Yakup Anat'ın Ankara'da Vefatı
  • 12 Kasım 1944 - Doğu Türkistan Cumhuriyetinin Kuruluşu
  • 12 Kasım 1933 - Doğu Türkistan İslam Cum. Kuruluşu
  • 15 Kasım 1954 - Atçüy Ayaklanmasının Başlatılmasına Karar Verilmesi.

Yéngi Pikirler

Kök Bayraq Zornili

E-Mail Listesi


Sitemizdeki yeniliklerden haberdar olmak için e-posta listemize üye olabilirsiniz.

© 1999 - 2017 East Turkestan. All rights reserved.

Web Design