Türkiye bolu izzet baysal uniwérsitétida 5-Iyul ürümchi weqesi xatirilendi

Türkiyidiki herqaysi uniwérsitétlarda ürümchi weqesi xatirilinishke bashlidi

05 Eylül 2012, 11:24
gulizar-erdal-doklat-bermekte-305
,Türkiyidiki herqaysi uniwérsitétlarda ürümchi weqesi xatirilinishke bashlidi. 4-May küni türkiyining ottura rayonigha jaylashqan bolu shehiridiki izzet baysal uniwérsitétida ürümchi weqesining 3 yilliqini xatirilesh munasiwiti bilen paaliyet ötküzüldi.

Izzet baysal uniwérsitéti igilik bashqurush fakultéti oqughuchisi gülizar erdal xanim échilish nutqi sözlidi. 2012-Yili 4-May, türkiye.

Izzet baysal uniwérsitéti igilik bashqurush fakultétida «ürümchi qirghinchiliqini untumayli» mawzuluq resim körgezmisi échildi. Oqutquchi-Oqughuchilar körgezmini körüp bolghandin kéyin bu heqte doklat anglidi. Doklat bérish yighinining échilish nutqini bu paaliyetni uyushturghan izzet baysal uniwérsitéti igilik bashqurush fakultéti oqughuchisi gülizar erdal xanim qildi. Kéyin sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyiti enqere shöbisi mesuli xeyrullah efendigil ependi «5-Iyul ürümchi qirghinchiliqidin kéyinki sherqiy türkistan dewasining weziyiti» témisida söz qildi.

Türkiyining amasya wilayiti uyghur nahiyisidin kelgen oqughuchi gülizar erdal xanim échilish nutqini mundaq bashlidi:

«Aldi bilen 2009-Yili 5-Iyul ürümchi qirghinchiliqida dunya jamaetchilikining közining aldida wehshiylerche öltürülgen qérindashlirimni minnet bilen esleymen. Uyghurlarning tinchliq bilen tolghan erkin bir turmushqa érishishini arzu qilimen we bu paaliyetke qatnashqan hemmeylenge rehmet éytimen.»

Xeyrullah efendigil ependi «5-Iyul ürümchi qirghinchiliqidin kéyinki sherqiy türkistan dewasining weziyiti» témisida söz qildi. 2012-Yili 4-May, türkiye.

Gülizar erdalxanim bu paaliyetni ötküzüshtiki meqsiti heqqide toxtilip mundaq dédi:

«Men uyghurlarning türkiyide turuwatqan qérindishi bolghanliqim üchün bu paaliyetni ötküzüwatimen. Türkler ottura asiyadin köchken waqtida on minglarche uyghur ailisimu köchüp kélip bügünki amasyaning uyghur nahiyisige jaylashqan iken. Ularning ewladliri bolghan bizler ulardin qalghan enenilerni dawam qilduruwatimiz. 2009-Yili 5-Iyul küni xitay uyghur türklirini qiriwetti. 5-Iyuldin kéyin xitaylar uyghurlarning chetel bilen alaqe qurush yollirini tamamen üzüp tashlidi. Sherqiy türkistan türkiyidin kéyin eng köp türkiy xelqler yashawatqan yerlerdin biri hésablinidu. Emma xitaylar 1949-Yili sherqiy türkistanni bésiwalghan. Biz xitayning bu qirghinchiliqini untumiduq we untumaymiz. Biz türkiyige 800 yil burun kélip olturaqliship qalghan uyghurlarning ewladliri bolush süpitimiz bilen xitay dölitining uyghur qérindashlirimizning heq we hoquqini bérishini telep qilimiz.»

Izzet baysal uniwérsitéti igilik bashqurush fakultétida «ürümchi qirghinchiliqini untumayli» mawzuluq resim körgezmisi échildi. 2012-Yili 4-May, türkiye.

Kéyin sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyiti bashliqi xeyrullah efendigil ependi söz qildi. U, 40 minut dawam qilghan nutqida 5-Iyul weqesining meydangha kélishige seweb bolghan xitayning siyasiti we 5-Iyul weqesidin kéyinki uyghurlarning weziyiti heqqide melumat berdi. Kéyin doklat bérish yighinigha qatnashqan oqutquchi we oqughuchilarning soallirigha jawab berdi. Biz yighin axirlashqandin kéyin oqughuchilargha mikrofonimizni uzattuq.

Sefa karak-Igilik bashqurush fakultéti oqush püttürüsh aldidiki oqughuchi mundaq dédi:

«2005-Yilidin béri sherqiy türkistan heqqide xélila izdiniwatimen. Istiqlal gézitide muhemmed imin batur bilen bolghan söhbitimizmu bar. Biz sherqiy türkistan dawasining qollighuchilirimiz. Qolimizdin kélishiche bu dawa üchün küch chiqirimiz.»

Mustafa emre yawuz mundaq dédi:

«Sherqiy türkistan heqqide az-Köp bilettim. Bilimim taza chongqur emes idi. Bu paaliyettin kéyin tepsiliy uchurlargha ige boldum dep oylaymen».

Soal: türklerning köp qismining musteqil döliti bar. Sherqiy türkistanning azadliq mesilige qandaq qaraysen?

Jawab: türklerning hemmisi tarixtin béri musteqil dölet qurup kelgen. Türklerning qénida azadliq rohi bar. Allaning iradisi bilen sherqiy türkistanmu haman azadliqqa érishidu, dep oylaymen.

Feyaz özgündüz-Iqtisad fakultéti 3-Yilliq oqughuchisi mundaq dédi:

«Bügün gerche nurghun kishi toplanmighan bolsimu, heqiqeten mukemmel léksiyiler sözlendi. Men sherqiy türkistandiki weqeler we rabiye qadir xanim heqqide izdinip turidighan bérimen. Men sherqiy türkistan mesilige ümidwar qaraymen. Hemme ishlarning yaxshi yölinishke qarap mangidighanliqigha ishinimen.»

Hashim budak-Igilik bashqurush birinchi yilliq oqughuchisi mundaq dédi:

«Türkiyidiki ziyaliy yashlarning tirishchanliqi bilen sherqiy türkistan dawasining parlaq bir netijini kütüwalidighanliqigha ishinimen. Médiya we her türlük diplomatik siyasetlerde sherqiy türkistan mesilisini otturigha qoyalisaq, herqaysi döletlerning diqqitini bu nuqtigha qaritalaymiz we bu dawa üchün paydiliq xizmetlerni qilalaymiz, dep oylaymen».

Soal: senche bu türdiki paaliyetlerning uniwérsitét oqughuchilirigha paydisi bolamdu?

Jawab: elwette paydisi bolidu. Yashlarning bu xil ijtimaiy, siyasiy paaliyetlerge qatnishishi ularning diqqitini shu mesilige buraydu we ular bu mesililerning hel bolushi üchün öz küchini chiqirishqa tirishidu.

Soal: sen bir türkiye puqrasi bolush süpiting bilen türkiye jumhuriyitining qandaq bir siyaset yürgüzüshini ümid qilisen?

Jawab: türkiye jumhuriyiti nöwette tinchliq siyasiti emes, belki menpeet siyasiti yürgüzmekte. Öz menpeiti üchün paydiliq siyasetlernila emes, dunya tinchliqi üchün töhpe qoshidighan siyasetlergimu köngül bölüshini ümid qilimen.

Soal: türkiye ottura sherq we osmanli impératorluqi térritoriyisige mayil bir siyaset yürgüzüwatidu, dep qaraydighan tehlilchilermu bar. Sen bu heqte qandaq qaraysen?

Jawab: türkiye nöwette pütünley öz menpeitini közlewatidu. Küchlük bir döletke aylinish xiyali bilen ilgirilewatidu. Lékin bu xil pozitsiye sewebidin, türkiye bilen junggoning munasiwiti türkiyining sherqiy türkistan mesilisini yépip qoyushigha seweb bolidu. Türkiye besh-Alte yil özini bésiwalsa bolatti.

Soal: türkiye diplomatik munasiwetlerde awwal ottura asiyagha, andin ottura sherqqe mayil bolushi kérekmu yaki nöwettiki siyasitini dawam qilishi kérekmu? qandaq qaraysen?

Jawab: türkiyining bashta öz milletlirining mesilisini hel qilmay turup, bashqa döletlerning ishida adwokatliq ornigha chiqiwélishi, passip siyasetning peyda bolushigha seweb bolidu.

Türkiye süriye bilen iranning mesilisige arilashqiche, eng aldi bilen shimaliy iraqtiki kerkük we musul türkmen sheherlirining qoghdinishi üchün, ezerbeyjanning qanliq yarisi bolghan mustemlike tupraqlarning qoghdinishi üchün, chéchenistan, polsha we balqanlardiki türk musulman xelqining siyasiy hoquqi üchün, ottura asiyaning qanliq yarisi bolghan sherqiy türkistanning azadliq dawasining nuqtiliq mesilige aylinishi üchün paydiliq siyasetlerni yürgüzüshi kérek. Pulni bir chetke qayrip qoyup, öz millitige bolghan söygüni siyasiy küchke aylandurush biz üchün eng muhim?

Biz hökümran siniplardin shuni ümid qilimizki. Pulni emes yurt qowmlarni dost tutushini, puldinmu bek weten, millet, bayraq qérindashliqi heqqide bir siyaset pilanlishi kérek.

Gülizar: bügün bu yerge yighilghan barliq ustazlirim we sawaqdashlirimgha rehmet éytimen. Ularning köngül bölgini üchün memnunmen. Men téximu köp kishining kélishini kütken idim. Epsus mushunchilikla kishi keptu. Bügün sözlep bergen léksiyiler üchün sizge we xeyrullah efendigil ependige köp rehmet.

Yorumlar

Bu haber için henüz yorum yazılmadı.


Bu Habere Yorum Yazın

Yorum yazabilmek için sitemize üye olmanız gerekmektedir. Bu sayfadan ücretsiz üye olabilir, zaten üyeyseniz bu sayfadan giriş yapabilirsiniz.

Kök Bayraq Jornili

Abonelik Ba�vuru Formu

Tarihte Bu Gün

  • 06 Ağustos 1947 - Ünlü Kazak Şair Tancarık Codıoğlunun Vefatı
  • 13 Ağustos 1966 - Çinlilerce Kültür Hareketinin Başlangıcı Yüzbinlerce El Yazması Kitapların Yakılması
  • 26 Ağustos 1970 - Polat Turfani'nin Vefatı
  • 27 Ağustos 1949 - Ahmet Can Kasim A.abbas Delil Han Şehit Edilişi

Yéngi Pikirler

Kök Bayraq Zornili

E-Mail Listesi


Sitemizdeki yeniliklerden haberdar olmak için e-posta listemize üye olabilirsiniz.

© 1999 - 2017 East Turkestan. All rights reserved.

Web Design