uygur milli giysileriUygur milli giyimlerinin uzun ve parlak bir geçmişe sahip olması ve bu geçmişte ortaya konan her türlü estetik ürünler bize halkın yaratıcılığı hakkında bilgiler sunmaktadır.

Ceviz, üzüm veya kaysı ağaçlarından yapılan aletlerin yardımıyla ipler eğrilir, kumaşlar hazırlanır, deriler işlenir ve diğer işler yapılırdı.
 
Günümüze kadar ulaşan 15 ve 19. asırlarda dokunan kumaşlar, bize Doğu Türkistan’da el sanatları ürünlerinin büyük bir istek ve ustalıkla işlendiğini göstermektedir.
Uygur halk dokuma kumaşlarının birçok çeşidi vardır.
 
 
Bunlardan başlıcaları şunlardır:

1- Mata: Elde dokunan sert pamuk kumaş
2- Sergez: Nakış basılmış kumaş
3- Çotu: Beyazlatılmış pamuk kumaş
4- Çekmen: Sert, kalın pamuk kumaş
5- Solima: Düz bir şekilde boyanan kumaş
6- Oşta Çekmeni : Yumuşak yünlü ve pamuklu kumaş
7- Turpan Sirik Çekmeni: Turfan şehirinde yapılan, düz bir şekilde pamuktan işlenen bir tür kumaş
8- Hoten Tolisi: Yalnızca Hotan'da işlen ip dokunan kalın, sert pamuktan dokunan kumaş
9- Yopurga Çekmeni: Yopurga şehirinde yünden veya pamuktan dokunan kalın kumaş
10- Şativa: İpekten yapılan ince kumaş
11- Atlas ve Türleri: Han Etlas, Şayi, Tuga (tava) vb.
12- Beksem: Çizgilli, genelde ipekten dokunan bir tür kumaş
13- Zerbap Kimhap: Süslü, sim işlemeli kumaş (aksamit)
14- Kiseye

Uygurlarda kumaşlar belirli bir teknolojik üslupta hazırlanırdı. 20 yüzyılın 60. yıllarında
El sanatları Doğu Türkistan'da çok geniş bir şekilde yayılmıştı. Hala günümüzde de bu sanatların inceliklerini bilen aileler mevcuttur. Şunu da belirtmeli ki bir kumaşı yalnız başına bir aile veya atölyede işleme imkânı yoktu. Bir aile ip eğerir, diğeri kumaşı dokur, yine başka bir aile ise boyama işlemini gerçekleştirirdi.

Boyama büyük bir emek gerektiren ve işin en önemli kısmı olarak kabul edilmekte ve bununla genellikle kadınlar ilgilenmekteydi. Usta ve ressamlar boyalarını kendileri imal ederlerdi veya yurtdışından getirilen boyaları kullanırlardı. En çok kullanılan renkler ise şunlardı: beyaz, siyah, kırmızı, sarı, yeşil, mavi, pempe ve gri. Ustalar çalışmalarında bu renkleri sürekli kullanmışlardır. Tasvir edilen nakışlar aracılığı ile güzel renkleri birleştirmenin yanında nakışlarda da tabiat manzaraları ve onun zengin renklerini kullanmışlardır. Bu nedenle bazı renkler bitki veya meyve ağaçlarının ismiyle anılmaktadır; Nar, şeftali, lale, gül, şakayık v.b. Ustalar bu ana renklerin çeşit, çeşit ara renklerini bulmuşlar ve kumaşa geçirmişlerdir. Kaliteli boya imalatında büyük bir deneyime sahip olan Uygurlar boyaları hazırlama ve kullanmada iyi bir teknolojiye sahiptirler.

Nakış basmayla ilgili eski terimlerin birçoğu unutulduğundan günümüze kadar gelememiş olsa da bunun yanında bazı terimler günümüzde de geniş bir şekilde kullanılmaktadır; Gül yopurmak, yopurmak, moden, kon, badam, gül badam, anar, anargül bunlardan bazılarıdır.

Kumaşları boyamada, elbise ve baş giyimleri işlemede bitki motifleri geniş bir şekilde kullanılmış; nar, badem gülü, ceviz, kızılgül, leyligül, şakayık gülleri ve yaprakları motif olarak kumaşlarda sık, sık yer almıştır.

Sonuçta bu motifler Uygur Milli Nakışları olarak kabul edilip bir sembol olarak benimsenmiştir. Usta kadınlar yalnız ipi (işlemede) kullanmakla kalmayıp aynı zamanda inci, küçük boncuk, değerli taşlar, altın ve gümüş ipleri de kullanıp işlemişlerdir.

  • Etiketler: Uygur, Doğu Türkistan, giysi, doppa, üst giysiler, ayak giyimleri, takılar, bilezikler, uyghur, clothing, national, shoe, jewelry, hat