Yrd. Doç. Dr. Erkin EMET

WASHİNGTON’DA DOĞU TÜRKİSTAN UYGUR YÜKSEK İSTİŞARE TOPLANTISINDA ÖNEMLİ KARARLAR ALINDI 
Açılışı Amerikan Kongresinde yapılan Doğu Türkistan Uygur Yüksek İstişare Toplantısı 2-8 Mayıs tarihleri arasında Washingtondaki Holiday İnn Otelinde gerçekleştirildi. Toplantıda 16 ülkeden gelen 110 delege bir hafta süreyle Uygur Türklerinin geçmişi ve bugünkü durumu hakkında hazırladığı bildirileri sunduktan sonra, Uygur Türklerinin geleceğini birlik olarak nasıl bir strateji izleyeceklerini konuştu. Tüm dünyadan yaklaşık 110 Uygur delegenin katıldığı toplantının açılışı Amerika Kongresinin bir toplantı salonunda yapıldı. Toplantının açılışında bazı Amerikalı Kongre üyeleri de konuşma yaptı. Cumhuriyetçi Partili Virgina Milletvekili Frank R. Wolf, Çin’de Uygurlar, Tibetliler ve diğerlerinin özgürlüğe ve demokrasiye kavuştuğunu göreceğine inandığını vurgulayıp şöyle dedi: Bugün Usame Bin Ladin’in öldürüldüğü gün. ABD düşmanını yendiği bir gün, Bugün Uygurların manevi annesi Rabiye Kadir Hanımın iki çocuğu Çin’de hapiste, Çin Orta doğudaki gelişmeleri yakından takip ediyor. Ben Çin’de büyük bir değişiklik olacağına inaniyorum. Bazen  karanlık gözüken şeyler hayırlara vesile olabilir. Biz eskiden komunistler çok güçlü yıkılmaz derdik, ama yıkıldı. Komunist rejimini yıkan halkın özgürlüğünün olmayışı. Çin Komunist Partisi yıkılmadan önce yapmamız gereken şey, Uygur meselesiyle ilgili ABD Hükümetine baskı yapmak. Uygur meselesi konusunda Tibet, Tayvan meselesi ile ilgili yasa çıkarıldığı gibi yasa çıkarılmalı.Ardından Demokrat Partili Massachusetts Milletvekili Jim McGoven de konuşma yaptı. O kendinin Uygur davasını destekleyeceğini söyledi: “Amerikadaki insanlar Sincan’ın eskiden bağımsız devlet  olduğunu biliyor. Tibetle ilgili çok şey yapıldı. Ama Sincan Dünya tarafından iyi bilinmeyen bir yer. Amerikan halkının 20 milyon Uygur’un durumunu iyi bilmeyişi acı bir tablo. Ben Uygurların haklı davasını destekliyorum,  sizler de haklı davanızı Amerikan Kongresinde anlatmaya çalışın. Demokrat Partili Milletvekili Jim McGoven da Çin hükümetinin Uygur Türklerine “muamelesinin korkunç olduğunu” söyledi: “Çinli yetkililerden çok ciddi bir baskı söz konusu. Sadece Uygurlar için değil herkes için. Toplu halde tutuklamalar, gizli yargılamalar, hücre hapis cezaları dahil çok ciddi bir durum söz konusu. Bence Amerika, konu insan hakları olunca kendini güçlü bir şekilde göstermeli. Uygurlar’a yapılan muameleyi daha güçlü bir şekilde kınamalıyız. Çin bunu görmezden gelmeyeceğimizi bilmeli. Baskı altındaki halkların yanında duracağız.” Ancak Amerika-Çin ticaretinin hacmi; karşılıklı olarak ekonomik bağımlılığı da göz ardı edilemez.  McGoven, buna rağmen Uygur Türkleri konusunda sessiz kalmamak gerektiğini söylüyor: “Bu konuyu daha sık ve daha yüksek sesle gündeme getirebilmeliyiz. Sessizce değil, kamu önünde Çin’in insan hakları ihlallerini kınayacağımızı bilmeliler. Başka ülkelerin insan hakları ihlallerini kınarken, Çin konusunda, büyük bir ekonomi oldukları için sessiz kalmamız mantıklı değil. Umarım Çin üzerinde baskıyı arttırmamız onları bu yoldan saptırır. Çin’deki durum kötüleşiyor. Çin’le ekonomik ilişkilerimiz önemli, ben de iyi ilişkiler istiyorum, ama Çin’de durum iyileşmiyor hergün biraz daha kötüleşiyor.” 2 Mayıs 2011 tarihinde Amerikan Kongresinde salonda yapılan Doğu Türkistan Yüksek İstişare Toplantısının açılışında Dunya Uygur Kurultayı Başkanı Rabia Kadir Hanım “Konuşmasında bugün buradan verdiğimiz startla Doğu Türkistan davasının yol haritasının çizileceğini” söyledi: “Bugün Amerika Kongresindeki bir salonda dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen Uygur temsilciler toplanıp davamızla ilgili konuşabiliyorsak, davamızı destekleyenlerın sayısı az değil demektir. Bu bizim yalnız olmadığımızın ifadesi. Bugün Doğu Türkistan halkı sürekli tehdit altındadır. Masum insanlar idam ediliyor. Hukuki savunmaları yok. Çocuklar bu baskıcı rejim altında acı çekiyor. Komunist Çin rejimi altında 62 yıldır sömürülüyoruz. Dinimizi, dilimizi, kültürümüzü yok ediyorlar. Kadınlarımızı taciz ediyorlar, erkeklerimizi zorluyorlar, insanlarımıza merhametsizce davranıyorlar. Barışçı gösterimizi bastırıp, şiddete başvurduğumuzu söylüyorlar. Bağımsızlığımız için yıllardır mücadele veriyoruz. Biz geleceğimizi tayin etmek istiyoruz. Ben artık zamanı geldi diyorum. Dünya buna hazır. Uygur Türkler’i buna hazır. Yol haritamızı belirlememiz gerekir ve tüm dünyadaki Uygurlar tek bir amaç uğrunda birleşmelidir. Daha sonra Demokrasiyi Güçlendirme Vakfı (National Endowment for Democracy) başkanı Carl Gershman , Başkan Yardımcısı Louisa Coan Greve , Uluslararası Af  Örgütü   Washington Temsilcisi T. Kumar, Freedom House’n Proje Sorumlusu Dr. Gunawardena-Vaughn, İnsan Haklarını Gözetleme Teşkilatının Asya Sorumlusu Dr. Sophie Richardson hanımlar konuştular. Onlar ilk Önce Uygurların bugünkü acı durumuyla ilgili kısaca bilgi verdikten sonra, Çin’de Uygurlar, Tibetliler ve diğerlerinin özgürlüğe ve demokrasiye kavuştuğunu göreceğine inandığını söyledi. Daha sonra Doğu Türkistan Uygur Yüksek İstişare toplantısı Washington’daki Holiday İnn Otelinde devam etti. Toplantının gündemine göre, dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen Doğu Türkistan sivil toplum örgütleri yöneticileri ve her saha, her meslekten Uygurlardan oluşan temsilciler  ilk önce Doğu Türkistan’ın şimdiki durumu, Doğu Türkistan davasının diasporada geldiği  durumu ve karşılaştığı  problemler konusunda hazırladığı bildirilerini okudu. Bunun ardından toplantıya katılan vekiller 4 komisyona ayrılarak 7 farklı konu hakkında tekliflerini ortaya koydular. Müzakere edilen konular: 1-Doğu Türkistan Uygur siyasi hareketinin nihai hedefi. 2-Gençler hareketini güçlendirmenin milli davamızın geleceğindeki rolü. 3-Doğu Türkistan Uygur Milli davasında İslam Ülkelerinde, Rusya ve Japonya’da nelerin yapılması gerektiğiyle ilgili teklif ve görüşler. 4- Uygur mültecilere yardım  mekanizmasının oluşturulması hakkındaki teklif ve görüşler. 5-İslam dininin milli davamızdaki rolü hakkındaki teklif ve görüşler. 6-Doğu Türkistan davasını güçlendirme konusundaki teklif ve görüşler. 7-Doğu Türkistan davasının mali problemlerini çözme konusundaki teklif ve görüşler.  Bu konular iki gün süreyle vekiller tarafından demokratik bir şekilde tartışıldıktan sonra bütün teklifler değerlendirilerek 7 maddeli bir karar kabul edilmiştir. 

DOĞU TÜRKİSTAN YÜKSEK İSTİŞARE TOPLANTISI KARARI
( 02-08 Mayıs 2011, Washington D.C. ABD)
Milli davamızın nihai hedefi bağımsızlık,  Ama uluslararası platformda davanın “kendi kaderini kendi belirleme” prensibine göre yürütülmesi, Özerklik kelimesinin telaffuz edilmemesi kararlaştırılmıştır. Gençlerin dil, din ve milli kültürümüz ile yetiştirmek için eğitim hizmetlerimizin güçlendirilmesi ve yaygınlaştırılması, bununla ilgili olarak Meşrep, çeşitli spor türleri ve geleneksel etkinliklerin ara verilmeden yapılmasına,  Dünya Uygur Kurultayına üye teşkilatlar içerisinde gençlik birimlerinin tesis edilmesi, aynı zamanda gençlerin siyasi teşkilatlara girmesini teşvik edilmesi kararlaştırılmıştır. Dünya Uygur Kurultayının bugünkü çalışmalarına ek olarak Japonya, Rusya ve İslam ülkelerinde Doğu Türkistan davasını güçlendirmenin yollarının aranması,  Dünya Uygur Kurultayı Rus ve Arap Dillerinde ve Kril Uygur yazısıyla web sitesi açmak suretiyle davanın daha iyi anlatılması için çaba harcanması kararlaştırılmıştır. Dünya Uygur Kurultayının mülteciler çalışmasının güçlendirilmesi, Uluslararası mülteciler teşkilatları ile olan ilişlerin güçlendirilmesi, en kısa zamanda Mülteciler El Kitabının hazırlanması. Kamboçya olayından ders çıkararak tehlike altındaki kaçak Uygurların güvenli ülkelere ulaştırılması için çaba harcanması,  Uygur mülteciler için ayrı bir fon kurup, Uygurlardan yardım toplanması kararlaştırılmıştır. Dünya Uygur Kurultayının dini işler bölümünün güçlendirilmesi ve Uygur halkının İslam dini eğitimine olan ihtiyacına cevap verecek duruma getirilmesi kararlaştırılmıştır. Çeşitli dillerde Doğu Türkistan meselesini anlatmaya önem verilmesi, medyanın ve iletişim vasıtalarının rolünden iyi faydalanılması,  Doğu Türkistan Uygur TV’ yi sürekli yayın yapacak duruma getirilmesi, sosyal paylaşım ağlarından etkin yararlanılması,  Dünya Uygur Kurultayı Uygur Türkçesinde dergi çıkarması, Çin dilinde Doğu Türkistan meselesini anlatmaya önem verilmesi kararlaştırılmıştır. Doğu Türkistan davasının ekonomik temelini güçlendirmek için teşkilatlar bulundukları ülkelerdeki mali kaynakları iyi araştırması, devletlerin yardımıyla çalışmalarımızı sürdürmeye çalışılması, İslam ülkelerinden ekonomik kaynak sağlamaya çalışılması, üyelik parasının tam olarak toplanması mali idare işlere önem verilmesi. Tüm Uygurlardan Uygurluk parası toplama işinin tekrar gündeme getirilmesi. Şartlar olgunlaştığı takdirde ticari amaçlı şirketler kurarak Doğu Türkistan davasının ekonomik temelinin oluşturulması kararlaştırılmıştır. Sonuç olarak 2-8 Mayıs tarihleri arasında Washington’da yapılan Doğu Türkistan Yüksek İstişare toplantısında Doğu Türkistan’ın bugünkü durumu özellikle 5 Temmuz 2009’da Urumçi’de meydana gelen kanlı katliamdan sonraki vahim durum ile ilgili detaylı durum değerlendirmesi yapılmış Doğu Türkistan davasının kısa vadeli yol haritası çizilmiştir. Toplantı sonunda Dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen Doğu Türkistan sivil toplum örgütleri yöneticileri bundan sonra bu karar doğrultusunda çalışma yapacaklarını ifade etmişlerdir.

  • Etiketler: Doğu Türkstan, Yüksek İstişare Toplantısı, Uygur, ABD, Amerika, Çin, ÇHC, bağımsızlık, milli, uygur