The Gazete 
    Tereddütsüz Çin tüm dünyada önümüzdeki yıllarda Olimpiyat Oyunlarında büyük bir baskı kuracak. Galiba biraz büyük heyecan ve madalya dolu bir çantanın gücü Kanadalıların Huseyin Celil’i unutmasını sağlayacak. Ama biz bunun olacağını asla düşünmüyoruz.
Umduğumuz kadarıyla, Çin Hükümeti şimdi anahtarı Celil'in hücresine atacak ve onunla ilgili herşeyi unutacak. Urumçi şehrindeki mahkemede, hapishanede üç yıl mahkumiyet süresinin düşümü ve sonra da kısa bir kamu hizmeti anlamına gelmeyen ömür boyu hapis cezasına mahkum edilmişti.
Çin kendi vatandaşı olan bir çok kişiyi kilitlemişti-sayısını söyleyemeyeceğimiz kadar çok- ama Celi’i farklı kılan onun bir Kanada vatandaşı olmasıydı. Uygur etnik köken üyesiydi ve müslümandı, A member of the Uyghur ethnic minority and a Muslim, Celil Xinjiang bölgesinde ayrılıkçı eylemlerde bulunmaktan mahkumdu ve Uygurlar Çin’in batısında en büyük etnik gruptu.
Celil’in tam olarak ne yaptığını bilmek imkansızdı. 1990’larda Çin’den ayrılmış, Amerika onu mültesi olatak kabul etmişti, mülteci olarak Kanada’ya yerleşmiş ve Kanada vatandaşlığına geçmiş ve güney bölgesindeki Ontarioti’de oturmaya başlamıştı.
Ama daha sonra bir zamanlar tutuklandığı Xinjiang’a geri döndü. Çin onun Kadana vatandaşlığı ile olan bağlarını kabul etmedi, kağıt üzerinde o illegal yollar ile Çin’i terk etmiş ve bu yüzden hiçbir yerde hak iddia edemez durumda idi.
Bu tam bir ayrımcılıktı. Mültecilerin çoğu, tahmin ediyoruz ki bu süreç içerisinde bir veya iki yasayı çiğnemiştir. Genelde, haksız veya sebepsiz yasalar insanların kaçma nedenidir.
Çin’e geri dönerek, Celil kendini riske attı ve bunun sonuçlarının farkındaydı. Kanada vatandaşlığının onu yeniden dışlayacağını hayal etmiş miydi?
Bunu kısa bir süre içinde öğrenemeyiz. Kanada konsolosluğu memurları onun bu denemesini onaylamamışlardı, tıpkı bu hafta dikkatsiz mahkeme işlemlerinin onun bu davasını onaylamadığı gibi.Tıpkı Celil’in avukatının konuşma talebini onaylamadığı gibi.
Başka bir yasal çağrı, bu durumda Beijing’de hala mümkün, ama bu konuda iyimser olmak imkansız.
Kanada yıllık 50 milyon dolar tutarındaki siparişleri ile hala Çin’e dışarıdan yardım etmekte, ülkelerin ekonomik işleyişi açısından. Harcadığımız paranın büyük kısmı, Kanada’nın yargı sisteminin iyileştirilmesini desteklenmesi, rüşvetçiliğin araştırılması, işletimin güçlendirilmesi ve avantajsız gruplar için yasal bir yardım sisteminin kurulması, kadın haklarının savunulması, yasama için halk kararının alınabilmesi, uluslar arası çevresel entegrasyonun gerçekleşmesi, insan haklarının standart hale gelmesi gibi amaçlar ile süslenmiş sözler adı altında verilmiş dış yardımıdır.
Galiba biz bu yardımı mutlaka yükseltmeliyi veya hep beraber kesmeliyiz.
Çin’in Kanada’nın ilgisini küçük görmeleri ve her şeyi bir fuara benzetmeleri ve Hüzeyin Celil için bir deneme açmaları, Çin hükümetinin gücünü nasıl kullandığı yönündeki rahatsız edici soru sayısının yükselmesine neden olmakta.
12 Temmuz Perşembe  

  • 643 defa okundu.