ŞARKİ TÜRKİSTAN TARİHİ

                                                                                                       TERC.M.EMİN BATUR

 

(Rivayetler ve edebi icralara göre Şarki Türkistan'ın Kadim Tarihi'nden devam)

 

İran'ın Tarihi rivayetlerine göre milattan ikibin yıl önce Türkistan'da Turan devleti diye bir büyük devlet vardı. Bu devlet İran devleti ile büyük savaşlar yapmıştı. İran ve batı Asyayı istila edip daha sonra mağlup olup Türkistan'a çekilmiştir. İran padişahlarından Feridun ve Menev Çehre ile Turan devleti padişahı Afrassiyab (Türkistan Padişahı) arasında devamlı savaşlar olagelmiştir. İran padişahı Nevzer'in zamanında Afrassiyab dörtyüzbin askeri ile İran'a girip Nevzeri öldürüp İran'ı aldı. 12 yıl İranda hüküm sürdükten sonra İran'daki açlık ve baş gösteren isyanlar nedeniyle İran'ı bırakıp çıkıp gitmiştir.

Zab'ın ve Keykubat'ın zamanında bu şehirler Türkistan padişahı Afrassiyab ile bir kaç defa savaşmış olup Afrassiyab'ı geri çevirmiştir. Keykavus önce Afrassiyab' a haraç verip, bağlılık gösterip , dostluk sergilemişse de daha sonra aralan açılıp çok kan dökülmüştür. Keykavus' un oğlu Siyavuş' u Afrassiyab önce kendine damat olarak kabullenmiş ise de daha sonra onu Öldürmüştür. Siyavuş'tan sonra İran tahtına oturan İran padişahı ile Afrassiyab arasında çok savaşlar olmuştur. İran askerleri Afrassiyab' dan Siyavuş'un öcünü alamadan en sonunda gizlice adam göndererek Siyavuş'un Türkistan'da dünyaya gelen oğlu Keyhüsrev' i kaçırmışlardır.

Keyhüsrev Iran tahtına oturduktan sonra babasının öcünü almak için MÖ.530 yılında Afrassiyab' a karşı savaş açmış ve mağlup olmuştur. İkinci savaşta birinci meyden muharebeleri olup MÖ. 529 yılında olan bir meydan savaşında İran askerlerinin attığı bir okla ölür. Keyhüsrev, Türkistan'ın batı kısmını Uvretiçe kadar işgal eder.

Türk'ler bu hadiseden sonra birlikteliklerini kaybederler.Haliyle her yerde ve her çağda Keyhüsrev'in aldığı yerlere akınlar yapmaktan çekinmezler. Lehrasip devrinde Türkler yeni birliklerini kurup İran askerlerini Uvkuz (Amu derya ) nın batısına sürüp çıkarırlar. Lehrasip bütün hayatı (İran rivayetlerine göre 120 yıl) boyunca Türk'leri engellemek için Belh şehrinde durur Sevk zamanlarında Türkistan padişahı İreasip" İran'a hücum edip. Lehrasip'i öldürür. Onun yerine Iran tahtına oturan Gesta-sip İrcasip'e yıllık haraç verip onun itaati altında olup, İran'ı idare eder. Sonraları İran'da ateşe tapma dinini icad ettiler Zer-düştün teşviki ile Gestasip İrcasip'i bu dine davet eder İreasip buna sinirlenir ve arada uzun süren savaşlar olur. Neticede Ercasip. Gestasip'i mağlup edep onun kızlarını rehin alıp Türkistan'a götürür. Sonunda Gestasip in oğlu İ sfendi yar suikast ile İrcasip'i ve devlet adamlarını öldürür. Bundan sonra da İskender'in İran'ı istila edesi (M.Ö. 330) ne kadar Türkler İran'a hücum edecek kadar büyük bir devlet kuramazlar.

Görülüyor ki bu ikibin yıl kadar müddet içerisindeki Türkistan hakanı Afrassiyab adı ile gösterilmektedir. Yine şunu da hatırlatmak gerekir ki İran rivayetlerine bakıldığında bu Afrassiyab' in bir kişi olduğu anlaşılmaktadır. Keyhüsrev zamanında Harezm meydan savaşında ölen Türkistan hakanının adının İranlılar'ca Afrassiyab olduğunu başka kaynaklarda doğrulamaktadır. Bundan öncekilerin Afrassiyab olduğunu söylemek rivayetçilerin hatası olsa gerektir.

(Sürecek)

  • 1586 defa okundu.