ÖNEMLİ BİR ARAŞTIRMA KONUSU DOĞU TÜRKİSTAN

                                                                                                                      M.EMİN BATUR

 

Çok eski fetihlerden beri Çinliler yayılmacı emelleri önünde tek engel olarak gördükleri Türk milleti ile devamlı savaş halinde olmuşlardır. Barış içinde göründükleri zamanlarda bile geçirmiş oldukları barış sürecinin altında mutlaka Çin entrikasının yattığını bir çok tarih kaynakları ortaya koymakladır.

Özellikle Doğu Türkistan Türklerinin Çinlilere karşı yaptıkları savaşlarda elde ettikleri bütün zafer delillerini, kışı ömürlü de olsa kurmuş oklukları devletlere ait (1863-1877 tarihleri arasındaki "Bedevlet Yakuphan devleti" 12 Kasım 1933 le kurulan "Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti " 1944 de ve 1947 de ilan edilen Doğu Türkistan Cumhuriyetleri vs.) ellerine geçirebildikleri bütün belgelen yok etmeye özen göstermişlerdir. Bu konuyla ilgili olarak İsveç’in Lund Üniversitesinden mezun bir tarihçi olan Dr. Lars Erik Ayman söyle diyor Çalışmam sırasında Avrupa- Amerika. Çin ve Japonya'daki arşiv ve kitaplıklarda bulunan basılı ve yağma malzemeler yanında. Doğu Türkistan'dan ayrılıp Keşmir (burası göçlerin ilk durağıdır) ve Türkiye'ye sığınanların basılmış olan değerli hatıralarımda göz önüne aldık.

Ancak 1930'la 1950 yılları savaşı. Polis terörü ve sıkı hudut denetimleri orijinal yazılı belgelerin günümüze kadar gelebilmesini önleyen çalkantılı bir dönem olmuştur. Ayrıca böl¬gede yerleşmiş bulunan yabancılarda vali Sheng Shih-tsa in baskı rejimine dayanamıya-rak ülkeyi terk etmek zorunda kaldılar. Her türlü belge gizli polis veya gümrük muhafızlarının eline geçmeden yakılmış olmalıdır. Kısa ömürlü Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'ne ait bu bilgilerin yok edilişi orijinal belge kaybına göz kamaştırıcı bir örnek olduğu gibi bu gün Uygurlar arasında oluşması gereken milliyetçilik harekelini maziden koparan hır olaydır. Bununla beraber, olayların görgü şahitleri hayatla olduğundan belgelerin verdiği sınırlı bilgilerden mahrum olmamız büyük bir kayıp olmuştur."

 

1976'da Ankara'da toplanan Türk Tarih kongresinde "Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'ne Türkiye'nin tesirleri" başlıklı bir bildin sunan Dr. L. Erik Nyman makalesinin bir başka yerinde de şunlara yer veriyor. "İlk çalışmam Doğu Türkistan'ın modern tarihi ile ilgilidir. İngiliz. Alman, İsveç ve Türkiye'den edindiğim malzemeye dayanarak itilaya koymaya çalıştığım bu eser " Büyük Britanya. Çin. Rus ya ve Japonya'nın Doğu Türkistan için mücadeleleri. 1918-1934" başlığı ile 1977 Mayısında basılmıştır. Konu iki büyük savaş arasındaki yıllar da. Yüzde 8()'i Türk olan bu mihver bölge ile ilgilidir. 19. yüzyıldan beri büyük kuvvetlerle çevrili olan bu bölgedeki çalışmalar 1930'larda başlayan Uygur ayaklanmasının 1934-35 de tamamen bastırılmasıyla son bulur. Rusya 1943-44de bütün kuvvetlerini çekinceye kadar bölgeyi elinde tuttu. Ancak 1944-1948 arasında İli bölgesinde baş gösteren yerli ayaklanma ya kadar Sovyet tesiri devam eder." Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü’nden aldığı bursla bir süre araştırmalarına devam eden yazar, tarafsız bir şekilde Doğu Türkistan gerçeğini tarihi vesikalarla ortaya koymaya çalışmıştır.

Görülüyor ki Türk düşmanları Türk dünyasının ve özellikle günümüzdeki durumu dolayısıyla Doğu Türkistan'ı ne kadar inkar etmeye kalkışırsa kalkışsın bu kasıtlı tulumlarında asla bir yere varabilmeleri mümkün olmayacaktır. Bu konu hakkında söyleyeceğimiz şudur: Bu gün bir buçuk milyar nüfuslu Çin emperyalizminin zulüm ve baskısı altında var olma mücadelesi vermekte olan 35 milyon Müslüman Doğu Türkistan Türkü'nün içinde bulunduğu durumu Türk ve dünya kamuoyuna anlatmada en büyük hizmet. Üniversitemiz bünyesinde kurulacak 'Doğu Türkistan Kürsüleri ve oluş Ilınılacak Doğu Türkistan araştırma birinden ile mümkün olacaktır. Bunun yapılmasını Kadir Şinas Aziz Türk Milletinden bekliyor ve ümit ediyoruz.

  • 752 defa okundu.