Erkin Alptekin Beyin İsveç’te Yayına Başlayan Uygur Radyosun’dan Köreş Kösem’le Yaptığında Mülakat ( 1 )

Soru : Kısaca hayat hikayenizi anlatabilirmisiniz.
Cevap:Ben 04.07.1939’da Çin’in Gansu Eyaletinin başkenti Languda dünyaya geldim.İlk okulu Uumçi’de,orta okulu Hindistan’da ve yüksekokuluda İstanbul’da tamamladım.1961 ile 1970 yılları arasında Türk Hava yollarında çeşitli hizmetlerde bulundum.1970 ile 1995 yıllarında Almanyanın Münih şehrinde Hürriyet Radyosunda çalıştım.Bu tarihten sonra emekliye ayrıldım.

Soru : Son 35-40 yıllık döneminizde özellikle batı ülkelerinde Doğu Türkistan davasını tanımak için faaliyet yürüttünüz,bu hususta bize teferuatlı bigi verebilirmisiniz.

Cevap : Ayrıntılı bilgi vermek için bir kitap yazmam doğru olur.Ama özetleyerek anlatayım,8 kişilik dedem ve kardeşlerimin 3.sü şehid bir amcam Çin zindanlarında yok edildi.İstesemde istemesemde 95 yıllık ömrünün 70 yılını Doğu Türkistan davasına vakfeden bir babanın evladıyım.Bende bir kişilik vicdani borcumu ödeyeceğim diyerek DoğuTürkistan davasını yurt dışında dönülmesi ve tetbir alınması noktasında lobi faaliyetlerinde bulundum.Şimdiye kadar 6 binden fazla Uluslararası toplantıya katıldım.Bu toplantılarda DoğunTürkistan halkının tarihi,medeniyeti ve şimdiki durumu ile ayaklar altına alınan hak ve hukuku hakkında binlerce sayfalık makale,yazılar yazdım broşür dağıttım.4 bine yakın bildiri takdim ettim.Uluslararası basında yüzlerce makalem yayınlandı.Amerika,Avrupa Türkiye Radyo televizyonları ile defalarca sohbet proğramları yaptım.Bunların arasında CNN,BBC,ARD,TRT ve Reuters gibi kanallar var.1973 senesinde tarihimizde ilk defa Doğu Türkistan meselesini Birleşmiş Milletler teşkilatı İnsan Hakları Komisyonuna (BMIHK)’ta anlatma imkanını buldum.O tarihten bu yana her yıl iki defa BMIHK’ın toplantılarına katılıp orada Doğu Türkistan’daki insan hakları üzerine beyanat,toplantı ve brifingler tertiplemeye çalıştım.Tibetlilerin geniş imkanlarından faydalanmak için 1985 yılında İsviçre’nin başkenti Zürih şehrinde Doğu Türkistan,Tibet,İç Moğolistan,halklarının brliğinin kurucularından biri oldum.Kısa adı ‘Allied Commmittee’’olarak adlandırılan bir teşkilatın ‘Common Woice’yani ‘’Ortak Ses’’isimli dergisini çıkardık.1986 ile 1996 yılları arasında Doğu Türkistan,Tibet ve İöç Moğolistan halklarının ittifakının Newyork,Washington,Paris,Münih ve Zürih şehirlerinde büyük toplantılar tertip ettik.Tibet lilerle yakın işbirliği yapıp Amerikan kongresi,Avrupa parlementosu ve milli parlementolarda Çin’in Doğu Türkistan’daki siyasi uygulamalarına karşı karalar alınmasına muaffak oldum.
Buna örnek Amerikan Kongresinin 31 Mayıs 1979 tarihli 132 numaralı kararını 20Mayıs 1987 tarih ve 2476 sayılı kararı ile 18.7.1996 tarihli ve 186 sayılı kararları göstermemiz mümkün.
Avrupa parlementosunda ise 10.04.1997 tarihinde Çin’in Doğu Türkistandaki gayri insani siyasetine karşı karar çıkarttık.Doğu Türkistan meselesi bu tarihe kadar Avrupa Parlementosunda 6 defa müzakere edildi.Bunlardan birinde be Avrupa Parlementosundaki siyasi partilerin tüm fonksiyonlarının ortak toplantısında Doğu Türkistan’daki insan hakları konusunda bigi verme imkanına eriştim.Doğu türkistan davasının daha geniş dairede ele alınması için 1991 yılında Hollanda’nın Gaga şehrinde Birleşmiş Milletlerde üyesi olmayan yani temsil edilmeyen milletler teşkilatının 4 kurucusundan biri oldum.Kısaca UNPO ismiyle anılan bu teşkilatın şimdi dünyada 150 milyonlık nüfusa vekalet eden 60’a yakın üyesi vardır.1991 yılında Amanya’nın Münih şehrinde Enver Can,Ömer Kanat,ve Askar Can’lar gibi genç kabiliyetli kardeşlerim ile Avrupa Doğu Türkistan Birliğinin (ASTB kurucularından biri oldum.ASTB özellikle batı devletlerinde Doğu Türkistan davasının tanıtılmasında çok büyük görevler ifa etmiştir.İspanyanın eski kültür bakanı Federiko Mayor ve Fransa’nın eski Cumhurbaşkanlarının hanımı Daniella Miterand’ın daveti ile 2000 senesinde İspaya’nın barcelona şehrinde UBUNTU yani Afrika dilinde barış ismiyle anılan teşkilatın 12 kurucusundan biri oldum.
Şimdi 40’a yakın Uluslararası teşkilat UBUNTU’nun üyesidir.Bundan başka şu an da ben 16 Ulslararası teşkilatın danışmanıyım.Bunda amaç Doğu Türkistan davasını uluslararası teşkiatlar kanalı ile dünya milletlerine bir nebze olsun duyurmak onların destek ve yardımlarına mazhar olmaktan ibaret.Özellikle 1980 yıllarından sonra Doğu Türkistandan çok fazla sayıda yurttaşımız siyasi iltica talebinde bukunmak için yurt dışına kaçıp çıktı.Bunlarada elimden geldiğince yardımcı olmaya çalıştım.Faydası oldu veya olmadı kendimin yada uluslararası kuruluşların namında şimdiye kadar 1000’den fazla yurttaşımıza şehadet neme yazıp verdim.Böylelikle 65 yaşımı tamamladım.’Başta saç,ayakta derman kalmadı’kap hastalığına düçar oldum.yakında kalpten ameliyat oldum,şimdi vaktimin çoğunu evde istirahat ederek geçirmekteyim.

Soru : Siz şimdiye kadar ben lider değilim lobistim diye geldiniz.Niçin kendinizi sadece lobist olarak tanıtıyorsunuz?

Bizde lider çok fazla ama lobist yok.Lider sözünü hiç sevmiyorum eğer tarihimizi biraz araştıracak olursak aramızdaki kavganın gerçek sebebini liderlik mücadelesinden kaynaklandığını görürürüz.Liderlik mücadelesi bizi birbirimize düşman etti.Aramızdaki bu liderlik çekişmesinden bizi brbirimize düşman etti.Aramızdaki bu liderlik çekişmesinden düşmanlarımız faydalanmıştır.Bizim bu günlere gelişimizin sebebi de budur.Lider, yol gösteren veya dahi adlandırılan kişiler her yüzyılda bir çıkar ya çıkmaz ama şimdi aramızda bu sıfatlara layık bir kişi yok Bir kişinin başka birisine sen lidersin,yol gösterensin,dahisin demesi ile lider,yol gösteren dahi olunmaz.
Aslında bize lider değil lobist lazım.Lobist olmak için biraz siyasetten,diplomasiden,uluslararası hukuktan,insan haklarından ve milletlerin psikolojisinden haberdar olmak gerekir.Yani lobist olmak için ‘Lobiliciğin hünerlerini bilmek gerek’bu hünerleri öğrenmeden Birleşmiş Milletler Teşkilatı İnsan Hakları Komisyonu,Milli parlementoların İnsan Hukuk Komisyonları ve kısaca NGO diye isimlendirilen sivil toplum örgütlerine davamızı yeteri derecede anlatamayız.
Bir örnek: eğer ben bir tüccar olsam,malımı satış için müşteri bulmaya çalışmam gerek.Müşterinin ilgisini çekmek için güzel ürünlerimi sergilemem gerek.Ürünümün zamanın şartlarına uyması gerek.Müşteriye hangi ürünümün ilgisinin çekip çekmeyeceği konusunda bilgim olması lazım.Ben bunları bilmeden ürünümü pazarlayamam.
Uygurların çok kutsal bir davası var.Bu davayı yurt dışındakilere anlatmak,haklılığımızı kabul ettirmek gerekir.tetbir ve çare bulma hünerlerini öğrenmesek davamızı kolay kolay kimseye kabul ettiremeyiz.Sokağa çıkıp,sokakta yürüyen 10 kişiye Doğu Türkistan,veyahut Eat Turkestan nerede.’’Uygur kim’,Uygurların proplemleri nelerdir diye soralım.Hiç kimse bilemez.Aynı insanlara Tibet hakkında soralım en az beş altı kişi bu soruya cevap verir.
Acaba niçin?
Çünkü Tibetliler muhteşem lobi hareketi gerçekleştirdiler.Tibet davasının tanınmasında Dalay Lama nın rolü büyük olmuştur,fakat Tibet liler bununla yetinmemişlerdir.
Günümüzün en tesirli kuralı İngilizlerin ‘’convince’’diyerek ifade ettiği inandırmak,ikna etmek yukturus hünerleridir.hepside batılı olsa bile bir Alman,Fransız,İngiliz ve Amerikalıların zevkleri birbirlerine uymaz.Bunun için davamızı bu milletlerin psikolojilerine göre anlatmamız gerek.Eğer bu davayı bir Alman’a anlattığımız şekilde bir Amerikalıya anlatmaya çalışırsak bunu başaramayız..Amerikalının kendi psikolojisi ve hoşuna gidecek bir üslupta anlatmamız gerekir.

Soru : 1997 yılında yazdığınız bir makalenizde mefkure birliği sağlanmadan,siyasi birliğin sağlanamayacağını ifade etmişsiniz,bu konuyu biraz açarmısınız?

Malumunuzdur Uygurların çoğunluğu siyasi kanunları birbirlerine hiç benzemeyen,esasta bir birleri ile rekabet halinde olan,mili menfaatları birbirlerine zıt devletlerde yaşamaktadır.
Örnek olarak Çin totaliter kanunları yetişen bir Uygur ile Suudi Arabistan şeriat kanunları ile yönetilen bir devlette yetişen bir Uygur’un,demokratik diyerek adlandırılan batı devletlerinde yetişen bir Uygur’un fikirleri ve dünyaya bakışları hiç birbirine benzermi.
Bu devletlerde yaşayan Uygurların hepsinin arzuları bir olsada,bu arzuya ulaşmak için seçilen yol,strateji,siyasi görüşler gelecekte oluşturulacak siyasi kanun çerçevesinde birbirlerine hiç benzemez.
Kısa bir örnek verelim:Doğu Türkistan’a bir kısmımız Uyguristan deriz bir kısmımız bunu rahatlıkla söyleriz,bir kısmımız ayaklanma,inkilap yolarıile söyleriz.Bir kısmımız Doğu Türkistan’da bir çok dünya devletlerinde olduğu gibi dini siyasetten ayıran laik bir siyasi sistem kurulsun yani’secular’ deriz .Bir kısmımız ise Şeriata dayalı İslam devleti kurulsun deriz,Bir kısmımız da Çin’i demokratikleştirmek için yapılan faaliyetlere aktif şekilde katılmakta fayda var deriz.Bir kısmımız ise bu faaliyetlere katılanlara hain deriz.Buna benzer yüzlerce örnek verebiliriz.
Biz şu an aramızda Uygurlar’ın nüfusu konusunda bir mefkure birliği sağlayamadık,birimiz 15 milyon birimiz 25 milyon başka birimiz de 35 milyon diyerek yazarız.Halbuki mesele sayıda değil birlikte.Biz de bu konu hakkında ‘az olsun,saz olsun’diye bir söz vardır.Şu ana kadar ciddi bir sağlayamadık.Bir taraftan birbirimizi söverek karalayarak,birimizin yaptığı işi birimiz bozarak halkımızın çogunluğunun himayesinde olan, devlet tarafından tanınan bir teşkilat kurarak onu tanıtamamız aramızda bir mefkure birliğinin olmayışının açık delilidir.
Yurt dışında yaşayan ‘Uygurlar katiyen birleşemezler’diyerek halimize gülerler,’3 Uygur bir araya gelse 4 teşkilat kurarlar’diyerek alay ederler.Devletler arası Sivil Toplum kuruluşlarınn bizi ciddiye almamalarının sebebi budur.Kendi mefkure birliğimizi sağlamadan,aramızdaki güven birliği,fikir birliği,hareket ve siyasi birliğimizi sağlamak mümkün değildir.Siyasi birliğimizi sağlamadan Doğu Türkistan davasını milli harekete dönüştürmek mümkün değildir.


Erkin Alptekin Begning İsveç’te Paaliyetqe ötken Uygur Radyosun’dan Köreş Kösem’le bilen Kılğan Mülakat (1)
UYGURCE

Sual- Kiskicha özingizning hayat hikayesini anglitip beremsiz?
Jevap: Men 1939. yili 7. ayning 4. Küni Hitayning Gansu vilayetining bashshehri Lenjuda tughuldum. Bashlanguch mektepni Ürümchide, Ottura Mektepni Hindistan’da ve ali mektepni Istanbulda tamamlidim. 1961 bilen 1970. yillari arasida Türk Hava Yollarida türlük hizmetlerde boldum. 1970 bilen 1995. yillarida arasida Germaniyaning München shehrideki Azatlik Radyosida ishlidim. Bu tarihtin kiyin pensiyege chiktim.
Sual: Kiyinki 35-40 yildinberi bolupmu Gherbi devletlerde Sherki Türkistan davasini tonutush üchün faaliyet yürgüzdüngüz. Bu togruluk bizge tefsili melumat berelemsiz.
Jevap: Tefsili melumat berey disem bir kitap yezishka toghri kelidu. Ama üzündi kilip eytip berey. Alti chong dadaming 3 shehit. Bir tagham Hitay zindanlarida yok kilindi. Istisemmu istimisemmu 95 yillik ömrüning 70 yilini Sherki Türkistan davasigha vekfe kilghan bir dadining balisimen. Menmu özemning bir kishilik vijdani kerzimni ada kilimen dep Sherki Türkistan davasini chetel milletlerige anglitish, ularning yar yölekige ige bolush ve tedbir chare aldurush meksedide lobi hizmetleri yürgüzdüm. Hazirgheche 6 mingdin artuk halkara yighingha katnashtim. Bu yighinlarda Sherki Türkistan helkining tarihi, medeniyeti, hazirki veziyeti ve depsende kilinivatkan her türlük insan hukuki toghruluk minglerche risale, makale ve varaka tarkattim. Törtminggha yekin daklat tekdim kildim. Chetel metbuatlarida yüzlerche makalem neshir kilindi. Amerika, Avrupa ve Türkiye radyo ve televidiniyeleri bilen defalarcha sohbet ötküzdüm. Bularning ichide CNN, BBC, ARD , TRT ve Reuter ohshash kanallarmu bar.. 1973. yili tarihimizda birinji ketim Sherki Türkistan meselesini Birleshken Milletler Teshkilati Insan Hukuki Komisyeside( BMIHK) anglitish imkaniyetige ige boldum. Shu tarihtin buyan her yil iki ketim BMIHK’ning yighinlarigha katnaship u yerde Sherki Türkistandaki insan hukuki toghruluk beyanat berish, yighin ve “briefingler” uyushturushka tirishtim. Tibetliklerning keng imkaniyetleridin faydalanish üchün 1985. yilida Shwitzariyaning Zürich sheride Sherki Türkistan, Tibet ve Ichki Mongholiya Helklerining birlikining kurghuchilaridin biri boldum. Kiskica “Allied Committee” dep atalghan bu teshkilatning “Common Voice” yani “Ortak Tavush” digen namlik jornalini chikarduk. 1986 bilen 1996. yillari arasida Sherki Türkistan, Tibet ve Icki Mongoliya Helklerining Ittifakining New York, Washington, Parij, München ve Zürich sheherleride chong yighinlarini achtuk. Tibetlikler bilen yekin ishbirliki kilip, Amerikan Kongresi, Avrupa Parlamentosi ve Milli parlamentolardin Hitayning Sherki Türkistandaki siyaseti karalap kararlar chikartishka müessir boldum. Bununggha misal kilip Amerikan Kongresining 31 May 1979 tarihlik 132 numaralik kararni; 20 May 1987 tarih ve 2476 numaralik karani 18.7.1996 tarihlik ve 186 numaralik kararini körsetis mümkün. Avrupa Parlamentosu bolsa 10.4.1997 tarihida Hitayning Sherki Türkistandaki gheyri insani siyasetini karalap karar chikardi. Sherki Türkistan meselesi, shu tarihgheche, Avrupa Parlamentosida 6 ketim muzakere kildindi. Bularning biri de men Avrupa Parlamentosidaki siyasi partiyelerning bütün fraksiyeleridin teshkil tapkan bir mejliside Sherki Türkistandaki insan hukuki toghruluk daklat berish imkaniyetige ige boldum. Sherki Türkistan davasini tehimu keng kölemlik terghib kilish meksedide 1991. yili Gollandiyening Gaga shehride Birlesken Milletler Teshkilatida Azasi Bolmighan yani Vekaletsiz Milletler Teshkilatining 4 kurghuchisidin biri boldum. Kiskicha UNPO dep atalghan bu teshkilatning hazir dünyada 150 milyonluk nufuska vekaletlik kilivatkan 60’gha yekin azasi bar. 1991. yili Germanyaning München shehride Enver Jan, Ömer Kanat ve Asgar Jan ohshash yash kabiliyetlik kerindashlarim bilen Avrupa Sherki Türkistan Birlikining(ASTB) kurghuchileridin biri boldum. ASTB bolupmu Gherp devletleride Sherki Türkistan davasini tonutushta nahayti chong roller oynidi. Ispanyaning burunki Medeniyet Ministeri Federiko Mayor ve Fransiyening burunki Presidenti ning ayali Daniella Mitterrand’ning chakiriki bilen 2000. yili Ispanyaning Barcelona shehride UBUNTU yani Afrika tilida Tinchlik dep atalghan teshkilatning 12 kurghuchisidin biri boldum. Hazir 40’ka yekin halkara teshkilat UBUNTUning azasi. Bunungdin taskiri hazir men 16’gha yekin halkara teshkilatning meslehetchisimen. Mekset, Sherki Türkistan davasini halkara teshkilatlar arkilik dünya milletlerige bir nebze bolsun tuyghuzup ularning yar yölekige ige bolustin ibaret. Bolupmu 1990. yillaridin kiyin Sherki Türkistandin nahayti köp yurttashlar siyasi bashpanah izdep chetllerge kechip chikti. Bularghamu kolumdin kelgen yar yölekte bolushka tirishtim. Faydasi boldi yaki bolmidi, özemning yaki halkara teshkilatlarning namidin hazirgheche 1000’din yurttashimizgha “affidavit” yani guvahname yezip berdim. Moshundak kilip 65 yeshimni tamamlidim, bashta chach, putta derman kalmidi. Yürek keselige müptela bolup kaldim, yekinda operatsiyamu boldum ve hazir vaktimni köprak öyde istirahet bilen ötküzüvatimen
Sual- Siz hazirgheche „men lider emes, lobiyist“ dep keldingiz Nimishka özingizni feket „lobiyist“ dep tonushturusiz?
Jevap- Bizde lider yaman jik ama lobiyist yok. „Lider“ digen sözni hich yahshi körmeymen. Eger tarihimizni biraz tedkik kilidighan bolsak, aramizda chikkan urush jedellerning bashlicha sebebi liderlik talishidin kelip chikkanlikini körimiz. Liderlik talishi bizni birbirimizge düshmen kilivetken. Arimizdeki bu liderlik talashlaridin düshmenlerimiz faydalanghan Bizning moshu künlerge kalishimizning sebebimu bu. „Lider“. „yolbashch“ ve „dahi“ dep atalghan kishiler her yüz yilda bir chikidu ya chikmaydu. Ama hazir arimizda bu süpetlerge layik bir adem yok. Bir kishining bashka bir kishige „sen lider, yolbaschi yaki dahi“ dep koyghanliki bilen lider, yolbashchi ve dahi bolghilimu bolmaydu.
Aslide bizge lider emes, lobiyist kerek. Lobiyist bolush üchün biraz siyasettin, diplomasidin, halkara hukuktin, insan hukukidin, herkaysi milletlerning piskologiyasidin, heberdar bolush kerek. Yani lobiyist bolush üchün lobi kilishning hünerlerini ügünüsh kerek. Bu hünerlerni ügenmey turup, Birleshken Milletler Teshkilati Insan Hukuki Komissiyesi, Milli Parlamentolarning Insan Hukuki Komisyeleri ve kiskicha NGO dep atalghan halkara teshkilatlarda özimizning davasini yeter derejede anglitalmaymiz.
Addi bir misal: Eger men bir sodiger bolsam, melimni setish üchün müshteri tepishka tirishishim kerek. Müshterini celb kilidighan süpetlik mal tikishim kerek. Malimning zamanevi modagha maslashishi kerek. Müshterining kaysi malni yaratip yaratmaydighanlikini bilishim kerek,. Buni bilmey turup melimni satalmaymen.
Uyghurlarning nahayti ulugh bir davasi bar. Bu davani chetelliklerge anglitish, kabul kildurush ve kereklik tedbir-charelerni aldurushning hünerlerini ügenmisek, davamizni asan asan hich kimge kabul kilduralmaymiz. Talagha chikip, kochilarda ketibarghan 10 kishige “Sherki Türkistan” yaki “East Turkestan” nede, “Uyghur kim”, “Uyghurlarning problemasi nimelerdin ibaret” dep sorayli. Hich biri bilmeydu. Ayni ademlerge Tibetni sorayli. Eng az besh altisi bilidu. Nimishka? Chünki Tibetlikler muhteshem bir lobi yürgüzüshti. Tibet davasining tonulushida elbette Dalay Lamaning roli chong boldi ama feket uning bilen cheklenip kalmidi.
Künimizning eng tesirlik kurali Ingilizlerning “convince” dep ifade kilghan “kail kilish””, “ishendürüsh” ve “yukturush” hünerleridur. Hemmesi Gherplik bolsamu bir Alman, Fransuz, Ingiliz ve Amerikaliklarning zevki birbirige ohshimaydu. Bunung üchün davamizni moshu milletlerning piskologiyasi bilen maslasturushka tirishishimiz kerek. Eger davamizni bir Almangha anglitidighan uslupta, bir Amerikalikka anglitishta tirishsak, amglitalmaymiz. Amerikalikka özining piskologiyasigha mas kelidighan uslupta anglitishimiz kerek. .
Sual- 1997. yili yazghan bir makalengizde mefkure birliki temin kilinmastin siyasi birlikni temin kilishning mümkün bolmaydighanlikini ifade kilghan idingiz. Bu meseleni biraz eniklap beremsiz?
Jevap- Melum bolghanidek, Uyghurlarning köpchiliki, siyasi tüzümleri birbirige hich ohshimighan, köpünche birbiri bilen rekabet halida bolghan ve bolupmu milli menfeetleri birbirige pütünley zit devletlerde yashaydu. Meselen Hitayning totaliter tüzümi astida chong bolghan bir Uyghur bilen Suudi Arabistan ohshash sheriat kanunlari bilen idare kilinivatkan bir devlette chong bolghan bir Uyghurning ve demokratik dep atalghan Gherp devletleride chong bolghan bir Uyghurning fikri, zikri ve dünyagha bolghan köz karashi birbirige hich ohshimaydu. Mezkur devletlerde yashavatkan Uyghurlarning hemmesining arzusi bir bolsamu bu arzusugha ulashish üchün tallap alghan yoli, metodi, siyaseti, strategiyesi, taktikleri ve kelejekte kabul kilinidighan siyasi tüzüm toghrusudaki tüshünjelerimu birbirige hich ohshimaydu. Addi bir misal: bir kismimiz “Sherki Türkistan”, bir kismimiz “Uyghuristan” deymiz. Bir kismimiz “tinchlik yoli bilen ” deymiz, bir kismimiz “inkilap, topulang ve kozghulang yollari bilen“ deymiz. Bir kismimiz “ Sherki Türkistanda, köpligen dünya devletleride bolghanidek dinni siyasetten ayirghan laik yani “secular” bir siyasi sistem kurulsun“ deymiz. Bir kismimiz bolsa “Sheriatka tayanghan Islam devleti kurulsun” deymiz. Bir kismimiz “Dünyada Hitayni demokratlashturush üchün elip barilivatkan faaliyetlerge aktif katnashishta fayda bar” deymiz. Bir kismimiz bu faaliyetlerge katnashkanlarni “hain” deymiz. Bununggha ohshash yene yüzlerche misal berish mümkün. Biz hazirgheche aramizda Uyghurlarning nüfusi toghrulukmu bir mefkure birliki hasil kilalmighanmiz. Birimiz 15 milyon, birimiz 25 milyon ve bashka birimiz 35 milyon dep yazimiz. Halbuki mesele sanda emes süpette. Bizde bu togruluk “az bolsun saz bolsun” digen bir makalmu bar. Hazirgheche jiddi bir birlik temin kilalmighanlikimizning; bir yengdin kol chikirip mangalmighanlikimizning; birbirimizni tillap, karalap ve ghajap yürgenimizning; birimizning kilghan ishini birimizning buzuvatkanlikining, helkimizning besim köpchilikining himayesige ige bolghan meshru yani kanuni halkaralik jiddi bir teshkilatni kurup chikalmighanlikimizning ve ishlerimizning algha basmighanlikining sebebimu arimizda bir mefkure birliki bolmighanlikining ochuk delilidur.
Chetelliklerning “Uyghurlar zadi birleshelmeydu” dep halimizgha külishining, “üch Uyghur bir yerge kelse 4 teshkilat kuruludu” dep bizni mazak kilishining ve halkara jemaatchilikining bizni jiddige almaslikining sebeplerimu bu. Özara mefkurevi birlikimizni temin kilmay turup, arammizda ishench birliki, fikir birliki, karar, hareket ve siyasi birlikimizni temin kilishimizmu asla mümkün emes. Siyasi birlikimizni temin kilmay turup Sherki Türkistan davasini bir “millet hareketige” aylandurushimizmu mümkün emes.

  • 899 defa okundu.