GOKBAYRAK
 
12 Şubat 2002 tarinde akşam saat 7 civarında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek şehrinde Tur Baza diye adlandırılan Uygur tüccarlarının pazarında bilinmeyen bir bir nedenle yangın çıktı. Pazardaki malların çoğunluğu kolay alev alan naylon kumaşlar olması, üstelik Kırgızistan itfayesinin yeteince çaba göstermemesinden dolayı, yangın bütün gece devam etti. Pazarda 200 den fazla dükkan ve dükkanda bulunan mal kül oldu. Bir buçuk milyon dolar civarında zarar olduğu tahmin edilmekte. Dükkandaki kumaşların yanı sırada çok miktarda nakit para, tüccarların pasoportları, takım elbiseleri ve günlük yaşam malzemeleri tamamen yanıp kül olmuştur. Tüccarları en fazla üzen olay şu ki, Pazar yangın içinde kalmış ve Uygur tüccarları şaşkın bir şekilde olanları seyrederken, bir gurup kırgız henüz yanmamış olan malları ve paraları yağmalamaya başlamış. Bu olaylar sırasında güvenlik güçlerinin müdahale etmemesi dikkat çekmiştir.
Soyguna uğrayan ve adına açıklamak istemeyen bir tüccarın anlattığına göre, yangın başladıktan bir saat sonra pazara gelen Kırgız soygunculardan ikisi bıçak çekerek tehdit yoluyla 14 bin dolar parasını almış. Pek çok Uygur da aynı şekilde soyulmuşlar. Daha sonra soyguncular daha yanmamış birkaç dükkana saldırıp dükkan sahiplerini tehdit ederek, mallarına el koymuşlar. İnsanı en çok üzen olay polis kuvvetlerinin hırsızlara göz yumarak onlarla işbirliği yapmış olaması, bu Pazar da bundan önce üç yangın daha çıkmış, fakat Kırgızistan Hükümeti ve Çin Hükümeti olayın gerçek sorumlularını araştırmak yerine şuçu, Uygurların üzerine atmışlardır. Bu sefer ki yangın pazardaki tüccarların camiiye akşam namazını kılmaya, gittikleri sırada pazarın birkaç yerinde birden başlamış. Çok sayıda tüccara göre “bu hiç tesadüfen meydana gelmiş bir yangın değildir. ” Belki de pazarı tamamen ateşe verip UygurlarıBişkek’ten kovmayı maksat kılan bir oyun olarak nitelendirilmektedir. Daha önceki yangınlarda maksadına ulaşamayan kişiler, Uygur Türklerinin sahipsiz ve vatansız olduğunu bilerek, bu komployu uyguladıkları ihtimali kuvvetlidir. Bu Pazar 1993 yılında kurulmuş olup, Orta Asya’daki en büyük toptan kumaş pazarıydı. Gerçi 1996 yılında sonra geçmiş senelerdeki canlılığını yitirmiş olsada, yine de Kırgızistan’daki toptan kumaş toptan kumaş dağıtan esas Pazar sayılırdı. Pazar da 200’den fazla dükkan bulunuyordu ve orada 500’den fazla Doğu Türkistan’dan gelen Uygur Türk’ü ticaret yapıyordu.
Pazar kurulduğundan bu yana 10 senelik zaman zarfında Kırgızistan ekonomisine büyük katkılar sağlamış olmasına rağmen, buradaki Uygur tüccarlarının can ve mal güvenliği bir türlü sağlanmamıştır. Bu olay, Kırgızistan’daki on binlerce Uygur’u üzüntüye boğmuştur. Olaylardan sonra;

1) Tekstil pazarı Çinlilerin eline geçti.
2) Hem de Uygurların ticaret yapması engellendi.
3) Her fırsatta Uygurları terörist olarak gösteren Çin yangında pasaportları yanan Uygurları daha rahat bir şekil de isteme imkanı buldu.

  • 740 defa okundu.