Yazar: Mehmet Emin Buğra
Tercüme: Mehmet Emin Batur

Kuşhanlar Devrinde Şark-i Türkistan'da Din ve Kültür (4. Fasıldan Devam)
İli, ışık göl civarı ve yedisu Hanlıklarının müstakil halde oldukları kuvvetle muhtemeldir. İlim (Tarbağatay) ve iki uküz (Şimdiki Altay) hanlıkları Çin himayesi altında batı Moğolistan'da devlet kuran Türk'lere tabii idiler.

Miladi 220 yılında Han Hanedanı İmparatorluğu yıkılıp, Çin'de iki Türk Devleti ve bir çin devleti kurulup bunlar birbirleri ile savaşmakla meşgul olduktan sonra şark-i Türkistan'ın mezkur şark hisselerinin gerçek olarak müstakil oldukları kesindir.

Buna göre Altışehir Han'larının Kuşhanlar'ın nüfuzundan çıktığı ve şark hisselerindeki Han'ların Çin nüfusundan kurtuldukları takriben bir tarihte vaki olmuştur. Bunlar da takriben 140 yıl müddetle müstakil olarak kaldılar.

SİYANPİ TÜRKLERİNİN İSTİKLALİ VE ŞARKİ TÜRKİSTAN
Kuzey Hun Devleti yıkıldıktan sonra Siyanpi Türk'lerinin Altay ve Tanuvavla dağları içinde yerleştiklerini daha önce yazmış idik. Moğol tarihlerinde mançur ve şark-i Moğolistandaki Türk'leri umumen Tatar dedikleri gibi Çin Tarihlerinde mezkur ülkelerde Türk'leri "Tunguz" diye yazarlar.

Bu Türk'leri Moğol Tarihlerinde  "Tatar"  Çin tarihlerinde "Tunguz" diye yazsalar da bunlar tatar veya Tuğuz denilen Türk'lerin cümlesinden bir kabiledir. Çin tarihlerine göre bunların kadim yurtları Kadırgan dağlarındaki Siyanpi dağının etekleri idi ve bu münasebet ile bunları asri tarihlerde Siyanpi Türk'leri diye zikredilmektedir.

Siyanpi Türk'leri Altay Dağlarının içinde yerleştiklerinden beri Çin himayesi altında Devlet kurup gitgide yurtlarını genişletip kuzey Hun devletine tabi yerlerin çoğunluğuna sahip olmuşlardı. Miladi 220 yılında Çin'deki Hun hanedanı yıkılıp tamamı Çin hakimiyeti içinde kaldığından Siyanpi Hanı istifade edip kuzey Moğolistanı işgal etti. M. 225 yılında istiklal ilan etti. Siyanpi Hanı kendisine "Tanrıkut" unvanını aldı.

  • 791 defa okundu.