Gökbayrak

Şair ve Alim 
ABDULKADİR BİNNİ ABDULVARİS KAŞGARİ (1862-1923)

20. yüzyılın boşlarında Doğu Türkistan' da meydana gelen Cedidcilik hareketinin öncülerindendir. Milli zulüme ve cehalete karşı modern kültür, eğitim hareketiyle bayraktarlık yaparak mücadele hayatına başlamıştır. 1910 yılında Kaş-gar1 da "Matbaayı Nur" isimli matbaasını kurmuştur. Uygur Türkçesinde bir çok ders kitapları yazmıştır. Esas kitapları İlmi Tecvit, İlmi Hesap, ilmi Coğrafya, Edebiyatın Anahtarı, Mühim Akideler Bilgisi, Ösmürlerge Terbiye gibileridir. 1923 yılında Çin Hükümranlığı ve cahil feodal güçlerin işbirliği neticesinde bir suikast ile öldürülmüştür.
 



Şair ve Eğitimci MUHAMMED ALİ TEVFİK (1901-1937)
Doğu Türkistan modern edebiyatı ve eğitiminin öncülerinden biri olan şair Muhammed Ali Tevfik, 1914 yılında Kaşgar Artuş Kasabasında açılan modern okulda Türkiye' den gelen Ahmet Kemal' in önderliğinde tahsil görmüştür. Şair 1923 yılında Batı Türkistan’a geçerek oradan Moskova' ya gitti. Moskova'da ki Doğu Üniversitesinde bir sene okuduktan sonra 1924' te Türkiye' ye geldi. İstanbul Öğretmenler Yetiştirme Okulunda tahsiline devam eden M. Ali Tevfik İstanbul civarında öğretmenlik yaptı. 1933 senesinde Doğu Türkistan’da vuku bulan Çin zulmüne karşı ayaklanmaları duyduktan sonra hemen Doğu Türkistan’a döndü. Kaşgar' da 12 Kasım' da kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyetinin kuruluşuna iştirak etti. Bütün gayretleriyle modern okullar açmak, kültürlü yeni nesiller yetiştirmek için son nefesine kadar mücadele verdi 1937 senesinde Çin genel valisi Şing Şi Sey tarafından tutuklanarak idam edilmiştir.

  • 792 defa okundu.