HAYRULLAH EFENDİGİL
 
1. IRAK'DA TÜRK YERLEŞİM BÖLGELERI
 
"Türkler, Irak' ın kuzey batısından ,güneydoğuya doğru uzanan ve Araplarla Kürtler arasındaki bölgelerde yaşarlar. "Yani, Irak Türklerinin yerleşme sahaları, Suriye Hududu'ndan başlayarak Bağdat'ın güneydoğusundaki Bedre Kasabası'na çekilecek bir kavisin güneyinde kalmaktadır. Bu bölgenin kuzeyi Kürtler, güneyi de Araplarla meskundur. Kuzeyde Telafer' den başlayan bu bölgede bütün hususiyetleri ile Türk olan birçok şehir ve kasaba bulunmaktadır. Telafer'den başlayan Türk bölgesi, Musul'a doğru daralır.Burada tekrar genişler ve Kerkük yöresinde oldukça genişleyen Türk bölgesi, Bedre Kasabasına doğru tekrar daralır.
Türk bölgesi'nde bulunan ve Türkler' in yoğun olarak yaşadığı şehir ve kasabalar şunlardır.Telafer. Musul, Yunus Peygamber, Erbil, Kuştepe, Altınköprü, Kerkük, Taze Hurmatu, Dakuk, Kifri, Kara Tepe, Hanakin, Karahan, Kızrabat, Ş ahraban , Mendeli ve Bedre.Türklerin yoğun olarak yaşadığı bu bölgeler, adeta Anadolu'nun bir uzantısıdır.Bu bölgede Arap Yarımadası'nın sembolü olan hurma ağacı yetişmez.Bu durum Lozan'daki Musul müzakerelerinde bile ehemmiyetle ifade edilmişti.
Bugün Türk bölgesi Irak idari taksimatına göre (Süleymaniye Mutasarrıflığı hariç) Musul, Kerkük, Erbil ve Hanakin (Diyola) olmak üzere dört vilayete ayrılmıştır.

2.TÜRK NÜFUSU

Nüfusunun çoğunluğu Arap olan Irak'ta oldukça çok azınlık yaşamaktadır. Azınlıkların Arap nüfusuna oranı üçte bir (1/3) dir. Irak Devleti'nin kurulduğundan beri azınlıkların ve özellikle de Türklerin nüfusu hakkında bugüne kadar sağlıklı bir rakam elde edilememiştir Irak'ın kendi nüfusu dahi tam olarak belli değildir.
1921 yılında 2.500.000 olan tahmini Irak nüfusu, bugün muhtemelen 12-13 milyon civarındadır. Irak'da nüfus artışı matematiksel olarak % 3 artmış olsaydı, nüfusun bugün 12.000.000. yerine 6-7 milyon olması gerekirdi. Bu hesaplara göre: Türklerin nüfusu 60 yıl içerisinde en az 800.000-1.000.000 arasında olması gerekirdi.
Bu rakam Musul, Kerkük ve Erbil'deki Türkler' e göre matematiksel olarak hesaplanmıştır. Kaldı ki Irak'ın her yerinde, her vilayetinde Türkler yaşamakta olup ve Bağdat şehrinde mahalleler dolusu Türk vardır.

IRAK TÜRKLERİ VE TÜRKİYE

Misak-ı Milli sınırlan içine alınmış olan Musul ve Irak Türklerine Türkiye'nin kayıtsız kalması düşünülemez. Nitekim, Musul meselesi müzakerelerinde bölgenin Türkiye'ye ait olduğu ısrarla ifade edilmiş, fakat sonunda Irak' a terkedilmiştir. Atatürk 1 Ağustos 1925 yılında Kerkük'te Cebbari Aşireti'nin Reisi Seyyid Muhammed Cabbari'ye yazdığı bir mektupta "Kurtuluş güneşinin yakın olduğu "nu söyleyerek Irak Türklerine karşı Türkiye'nin siyasetini ortaya koyuyordu. Ancak zamanın şartları gereği . Irak' a terke dilen Musul ve Kerkük Türkleri hakkındaki siyaset değişmemiş sadece askıya alınmıştı.
Türk büyüklerinin resimleri ile evlerinin duvarlarını süsleyen Irak Türkleri'yle ne yazık ki daha sonraki iktidarlarda ilgilenmemiştir.1925 Türk-İngiliz-İrak Andlaşması'nda olduğu gibi 1937 Sadabad Paktı 1946 Türk-Irak Dostluk Andlaşması ve 1955 Bağdat Paktı'nda Irak Türkleriyle ilgili hiçbir husus yer almamıştır .. Manevi baskılar, insanlık dışı katliamlar karşısında bile kayıtsızlık devam etmiştir. Buna karşılık, gençlik basın ve Türk aydım üzerlerine düşen görevleri yapmış ve yapmaya devam etmektedir.
Şair Mehmer SADIK " Ey Kerkük" adlı şiirinde ruhunun derinliklerindeki duygularını şöyle dile getiriyor:

Senin yadın gelince gönlüme hasretle can titrer,
Çıkar eflake feryadım döner nirane Ey Kerkük.
Melahatta benim gözümde sen bir Yusuf olmuşsun,
Cam-ı aşkinla döndüm Yakub-u Ken, ane Ey Kerkük,
Göreydim ölmeden evvel seni ben eski halinle,
Olurdum şem 'i hüsnün iare pervane Ey Kerkük.

  • 984 defa okundu.