Çvr:M.Emin BATUR

 

Kuzey Hun Devletine düşman olan güney Hun devleti, si-yanpi ve vuvhuvan Hanlıları kuzey Hun devletinin günden güne güçlenmekte olduğundan korku içinde idiler. (Tin devleti-de daima fırsat kollamakta idi. Sonunda miladi 70. yılında Çin imparatoru Mikti güney Hun devleti ve siyan pi devleti ile ittifak oluşturup kuzey Hun devletine harp ilan etti. Kuzey Hun devleti bu düşmanlarını kaç defa mağlup etti. Miladi 73 yılında bu üç düşmandan müteşekkil gayet güçlü bu birlik Şarki Türkistan'a hücum etti ve barköl denizi kıyılarında meydana gelen şiddetli muharebede Hun ve Şarki Türkistan askerleri mağlup oldu. Bu surette 23 yıl muharebe devam etti. Sonunda mezkur tic düşmanın birleşik kuvvetleri Çuhuyan adında bir Çin kumandanının komutası eltinde kuzey Hun yurtlarına hücum edip şiddetli savaşlardan sonra miladi 93 yılında Karakurum şehrini aldılar ve bütün şehirlerini yakıp yıktılar.

Tanrı kut mağlup olup kendi tebası ile batı Moğolistan’a yerleşti. Yinede düşmanları arkasın-dan gelip Tanuvavla dağları eteklerinde şiddetli savaşlar olup, sonunda kuzey Hun Tanrı kut'u mağlup olup, kendi tabasından bir miktar insanla batı tarafına kaçıp hiçbir yerde durmaksızın Ural dağları ve Hazar denizi arasındaki yerlere yerleştiler. Bu tarihten sonra Avrupa da büyük devlet tesis edip Avrupa’nın dörtte üçünü işgal etti. Bati Hunları işte bu muhacirlerdir. (Umumi tarihlerine baksınlar) İşte bu surette kuzey Hun devleti yıkılıp batıya gitmeyenlerin bazıları kendi yerlerinde kalıp Siyanpi Türklerine tabi oldular. Bir kısmi güneye göçüp güney Hunlarına katıldılar. Kuzey Hun devleti yıkıldıktan sonra Çin devletinin önünde yalnız kalan güney Hun devleti Çin imparatoruna haraç verip onun himayesi altına girip yaşamaya mecbur oldu. Takriben 230 yılına kadar Çin himayesinde kaldı.

 

Lakin sonraları kuvvetlenip güney Hun Tanrı kutu miladi 304–308 yılları arasında Çin'e hücum edip Çin imparatoru Huvey'i mağlup ederek esir alıp kendisini Çin imparatoru olarak ilan etti.

Miladi 352 yılına kadar güney Hun Tanrıkut'u Linpen (Şimdiki Pikyan)'i başkent yapıp Çin'e imparatorluk yaptı. Bu devleti Çin Tarihi Liyao imparatorluğu diye yazmaktadır. Mezkûr Tarihte Topa adlı Türk'ler Hun devletini tamamen yıktılar. Bununla beraber Asya'da muhtelif şekillerde takriben 2000 yıl hükümdarlık suren Hun devleti yıkılmış oldu.

  • 777 defa okundu.