Nim ŞEHİT

(Armiya İli Sayrami)

(1906-1972)

Erkin EMET

Yrd.Doç.DR

Asıl adı Armiya İli Sayrami'dir. 1906 yılında Aksu vilayetine bağlı Bay nahiyesinin Sayram köyünde fakir bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Nim Şehit 1920–30 yılları arasında Bay ve Kuça şehirlerindeki medreselerde okudu. Klasik şairlerden Nevai, Sekkai, Lütfi, Zelili, Abdurrehim Nizari gibi şairlerin eserlerini okudu. Medreseyi bitirdikten sonra, 1931 yılında okumak için Kaşgar'a gitti.

 

Nim Şehit'in Kaşgar'da okuduğu dönem, İngiliz, İsveçli ve Rus misyonerlerinin bu şehirde Brahmanizm’in propagandasını yaptıkları bir dönemdir. Bu propagandalar etkisiz hale getirmek için Nim Şehit, Madar Ezem (Büyük Barıştırma) isimli Şiir kitabim ve Enver Rul Huda (Doğru Yol Nurlan) isimli asil destanını yayımladı.

1933 yılında Kaşgar şehrinde patlak veren Çiftçiler isyanı’na katılan ve bu isyanda yaralanan şaire atfen söylenen Nim Şehit (Yan Şehit) sözü şairinin edebi mahlası olarak kaldı.   Merkezi Kasgar'da bulunan ve halkı aydınlatıcı faaliyetlerde bulunan Akartış Uyuşması isimli derneğin 1936 yılında Aksu'da açtığı şubesi tarafından çıkarılmaya başlanan Aksu Uçuri isimli gazetede başyazarlık görevinde bulunan Nim Şehit, bu görevi 1945 yılına kadar 10 yıla yakın sure devam ettirdi.

 

Bu dönemde Ming Öy, Ferhat ile Şirin gibi halk hikâyelerini derleyip bu gazetede yayımladı. Daha sonra Armiya vilayetindeki destan ve rivayetleri topladı. Leyla ile Mecnun operasını sahneye koydu. şair bu donemde akciğer kanserine ve zihin hastalığına yakalandı.

1944 yılında patlak veren Üç Vilayeti İnkılâbı sırasında Milli Ordu'ya katildi. Burada propaganda ve kültür faaliyetlerinde görev aldi. Ayrıca Milli Ordu bünyesindeki Tarih Araştırmalar Bölümü’nde çalıştı. Hayattaki halk kahramanları ve olayların görgü tanıklarıyla röportajlar yaparak, bu bölgedeki mücadeleler hakkında birçok malzeme topladı.

Bu arada sürekli şiir yazarak vatanseverlik ruhunu canlı tutmaya çalıştı. Yusuf ile Züleyha ve 1500 dörtlükten oluşan Gör Ağzidin Yanganda (Mezar Başından Dönüldüğünde) isimli şiir tarzındaki romanın yazan Nim Şehit son dönemlerinde 300'e yakin rubai de yazdı. Bazi Şiirleri "Asarette Turup Kalganlarga Hitap" , " Aldida (Onünde)" , "Cinayettin Şikayet" ,"Veten Muhebbiti (Vatan Sevgisi)" , "Uygan" , "Kabridin Avaz (Kabirdeki Ses)" dir.

Şair Nim Şehit 1972 yılında vefat etti. Vatan haini ilan edilmiş olan şairin itibarı 1979 yılında iade edilmiştir.

  • 853 defa okundu.