Nuri YARKENTLİ 
 
Bayram öncesi yaklaşık bir ay önce kurbanlık için açılan pazar yerlerinden mali durumu müsait olan herkes kurbanlık ihtiyacını karşılarlar. Kurbanlık alım satımında mümkün mertebe pazarlık yapılmaz. Kurbanlığın erkek ve güçlü, dolgun olmasına itina gösterilir. Ayrıca kurban edilecek hayvanı yaklaşık 3-4 ay kendi eli ile beslemeyi sevap olarak kabul eder. Bayram sofralarının zengin ve çeşitli olmasına itina gösterilir. Uygur Türklerinin bayramlar için (Ramazan ve Kurban) özel olarak yapılan çeşitli hamur işleri mevcuttur. Bunlar: tatlı çörekler (Yapunza, tokaç, zanza, hemek, şirmenan zindenan v.b.) gibi hazırlıklar hanımlar tarafından evlerde arefe gününe kadar tamamlanır. Arefe günü akşamı her evde hazırlanan ekmek, çörek, tatlı ve yemiş çeşitleriyle zenginleştirilmiş sofralar hazırlanır (Kurban eti ise birinci günün öğlen vaktine kadar sofraya gelmiş olur) Ayrıca halk bayram için yeni kıyafetler hazırlamaya özellikle itina gösterirler. Bayram namazı: Bayram günü sabah namazına müteakip herkes evlere dağılırlar. Bayram namazı için gerekli temizlik ve yeni kıyafetlerle tekrar camiye dönerler.
Camiye 3-5 kişilik guruplarla gelmeye özen gösterilir. Bu guruplar muhitindeki camiye gidene kadar 25 veya 30 adımla tekbir alarak diğer komşularını namaz için uyarırlar. ayrıca caminin kapısında 20-25 kişilik bir gurup (saflar tamam namaz vakti) anlamına gelen (saflen-saffa) diye bağırırlar. Böylece bayram namazına bütün halkın iştirak etmesi sağlanmış olur.
Bayram namazından hemen sonra cemaatin ileri gelenleri yaşlılar başta olmak sureti ile Camii içerisinde saf olunur bu safı camiinin havlusuna oradan sokaklara kadar taşar. Herkes burada bayramlaşırlar. Küskünler cemaat tarafından burada barıştırılır.
Halk camii çıkışından sonra kurban kesimlerine başlar.
Bayramın birinci günü: Kurban kesimi ve kurban etinin taksimi yapılır. Kurban derisi bağırsağı ve sakatatları ikinci gün yapılacak olan toplama için ayrılır. Birinci gün herkesi ana, baba ve yakın akrabalarını ziyaret ederler.

Bayramın ikinci günü: Sabah namazından sonra cemaat sıra ile mahalledeki tüm evleri ziyaret eder. Cenazesi olmuş olan (o yıl içerisinde) evlerde Kur'anı Kerim okunur dualar edilir. Bugün sadece erkeklerin bayramlaşması içindir. Kadınlar bugün ziyarete çıkmazlar. Her ziyaret edilen evden kurban derisi hocanın evine sakatatlar da müezzinin evine toplanır. İmamın evindeki deriler bayram sonrası satılarak cami ve imarına ihtiyacı karşılanır. Müezzinin evine toplanan sakatatlar bayramdan sonra müsait bir gün pişirilir. Bütün mahalleli ve fakirlere dağıtılır.

Bayramın üçüncü günü: Sabah vakitlerinde kadınlar kendi aralarında cemaat oluşturarak bayramlaşmaya ziyarete başlarlar. Üçüncü günü erkekler bayramlaşma ve ziyarete çıkmazlar. Üçüncü gün kadınlar içindir. Böylece kadınlar ve erkeklerin rahat bir şekilde bayram ziyaretlerini tamamlaması sağlanmış olur.

Bayramın dördüncü günü: Uzakta yerleşmiş olan akrabaların dost ve tanıdıkların ziyaretlerine gidilir. Geziler ve eğlenceler düzenlenir. Ayrıca Kaşkar Idgah Camiinde bayram namazı çıkışında halk çalınan davul ve zurna eşliğinde (Şadiyane makamında) çalışan müziğe ayak uydurarak semaya başlarlar.

Bu bayram süresince devam eder. Bayramda fakir ye kimsesizlere hediyeler verilir yardımlar yapılır. Özellikle hasta ve yaşlılar ziyaret edilir ve duaları alınır.

  • 1127 defa okundu.