M.Emin BUĞRA
Devlet adamı

SOLO KAĞAN'IN VEFATI VE TÜRKEŞLER İÇİNDEKİ İÇ KAVGALAR
Nasir Bin Seyyar , Horasan'a vali olup, Türk yurtlarına basıp giren Arap valileri içinde, biraz insaflı ve dindar olanıydı.Batı Türkistan Hanlarının vergi(aşar) öderek tabi oluşuna kanaat ederek , onların diğer mal-mülklerine el uzatmadı ve Türkleri kendisine dost yaptı.Onun zamanında ,Bir çok İslam alimleri Mavereünnehire gelip,Türklere Paygamber Eleyhissalamın yoluna uygun şekilde güzel tebliğ ve ilim yoluyla terbiye verip, Onlara İslamı anlattı ve İslama davet etti. Sonuçta Türklerin çoğu müslüman oldular.

Yukarıda aktardığımız gibi, Türkeş Devleti, 10 kabilenin birleşmesinden oluşmuş bir ittifak devletiydi. Batı taraftaki beş kabile, direkt kağana bağlı olup "Kara Türkeş" yani , Batı Türkeş diye adlandırılıyordu. Issık Göl'ün doğusundaki (İli, Altay, Beşbalık, Barigöl ve İmildeki) beş kabile ise ,"Bağatarkan" ünvanındaki bir genel valinin bölümlerinden olup Kağan'ın yüksek hakimiyetine tabiydi.Onlar "Sarı Türkeş", yani ,Doğu Türkeş diye adlandırılıyordu. Solo Kağan , Miladi 736 yılında Mavereünnehir savaşlarıyle olup,Kağanlık merkezinden uzaklaşan günlerde Sarı Türkeşler'in genel valisi Kölçur Bağatarkan nüfüzünü arttırıp ,kağanlık tahtini elde etmeyi düşündü ve gizli halde Sarı Türkeşleri kendi etrafına toplamaya başladılar.

Hicri121 (Miladi 738) yılıSolo Kağan Mavereünnehir savaşı zaferini elde ederek tüm Batı Türkistan'ı işgal edip,dönerken, Kölçur Bağatarkan, şekilde Kağanı ziyaret etmiş amacı varmış gibi ,amma,fırsat bulan zaman Kağanı yok etme niyetiyle ,yanına güvenilir askerlerini alarak Tokmak šehrine geldi ve Kağanı ziyaret etti.Bir kaç gün geçirip, bir gece kendi adamlarıyla anıdan baskın düzenlediler ve Kağanı öldürdüler.İslam tarihlerinde , Horasan Valisi Esad , Solo Kağan'ın öldürülmesinden ibaret arabler için çok önemli olan bu vakayı Halife Haşim'a malümat verdiğinde , halife bu güçlü düşmandan kurtulduğundan mutlu olarak ,şükür secdesi kıldığı yazılıyor.

Solo Kağan öldürüldükten sonra , Kara Türkeş'ler Kölçur'a karşı savaş ilan ettiler. Öylece Kara ve Sarı Türkeş'ler arasında şiddetli savaş başlandı.Bu fırsattan yararlanarak , Çinli'ler Kölçer'e yardım etme bahanesiyle Doğu Türkistan'a çok sayıda asker girdirdiler. Çin yardımıyla Kölçur Bağatarkan Kara Türkeşleri mağlup edip, baş eğdirdi ve Miladi 739 yılında kendisini Türkeş Kağan'ı diye ilan etti.
Solo Kağan'ın ölümüyle Türkeşler içinde çıkan kavgaları fırsat bilen Horasan Valisi Esad Bin Abdullah miladi 737(Hicri 119) yılında Kara Tegin ülkesi'ne sefer düzenleyerek birkaç kaleyi zapt etti.Neticede Kara Tegin'in askerleri mağlup olup,kaçtılar.Arap askerleri uğrayan her insanı esir alıp, gözü gören her şeyi talan ederek yürüdüler.Çoğu halk Doğu Türkistan'a kaçtılar.Bu vakadan sonra, Esad valilikten alındı.Yerine "Nasir Bin Seyyar" adlı kişi vali oldu.Nasir Bin Seyyar Toharistan ve Mavereünnehire hanlarıyla çok savaştı ve bunların hepside galip oldu.Miladi 743 (Hicri 125) yılına kader tüm Toharistan, Soğdiyan, Kara Tegin,Perğane ve Taşkentteki Türk hanlıklarını Arap İslam Devleti'ne vergi(aşar) verme şartıyla tabi kıldılar.

Nasir Bin Seyyar , Horasan'a vali olup, Türk yurtlarına basıp giren Arap valileri içinde, biraz insaflı ve dindar olanıydı.Batı Türkistan Hanlarının vergi(aşar) öderek tabi oluşuna kanaat ederek , onların diğer mal-mülklerine el uzatmadı ve Türkleri kendisine dost yaptı.Onun zamanında ,Bir çok İslam alimleri Mavereünnehire gelip,Türklere Paygamber Eleyhissalamın yoluna uygun şekilde güzel tebliğ ve ilim yoluyla terbiye verip,Onlara İslamı anlattı ve İslama davet etti. Sonuçta Türklerin çoğu müslüman oldular.

  • 691 defa okundu.