UYGUR TÜRKLERİNDE YEMEK

 

                                                                                                   CELALETTİN BATUR

 

 

Uygur Türklerinin yemek çeşitleri kesin olarak bilinmemekle beraber 150 den fazla olduğu bilinmekledir.

 

Bu 150 çeşit yemeği aşağıdaki gibi 6 grupta toplaya biliriz :

1 -        Hamur yemekleri

2-        Pirinç yemekleri

3-        Et yemekleri

4-        Kabak yemekleri

5-        Yumurta yemekleri

6-        Sebze yemekleri

 

6 grupla toplanan bu yemeklerin her grubunda bir kaç çeşit yemek vardır. Mesela. Uygur Türklerinde 4 çeşit pilav vardır, (etli pilav, kıymalı pilav, bette pilav, üzüm yaprağına sarılı kıymalı pilav)

 

9 çeşit leğmen (makarna) yemeği vardır.

 

8 çeşit mantı (et mantı, kebab mantı, maşalı mantı, cüsey mantı, büdüne mantı) vardır. Yukarıda vermiş olduğumuz misallerden de anlaşılacağı gibi diğer yemek grublarındada birkaç yemek çeşidi bulunmaktadır.

 

Bu 150 çeşit yemek 7 şekilde yani, kaynatmak, kavurmak, buhar, gömülerek, yakılarak, parçalanılarak, uyutularak pişirilmektedir Bunlardan üçü kazanda, sahan, tandır, buhar da (Kaskan) hazırlanır.  Uygur yemeklerini hazırlamak için sadece emek sarf etmek yeterli değildir. Hangi yemeğe hangi çeşit sebze ve baharatın konulacağımda bilmek gerekir. Uygur hamur yemeklerinin bazılarının isimleri üzerinde duranlar, bunların Çin yemekleri olduğunu iddia ederler. Bu bizce hatalı bir görüştür. Çünkü Çin'de buğdaydan çok pirinç yetişir. Çinli'lerin Çoğu da pirinç (haşlama) yerler. Buğday Çinli'lere Türklerden geçmiştir. Uygur yemeklerinin çoğunun Çin'e Tunganlar (Çin Müslümanları ) kanalıyla geçtiği sanılmaktadır. Böylece, Uygur yemeklerinin eski isimleride bozularak Çin kaynaklarına geçmiştir ve daha evvelki bahiste de söylemiş olduğumuz gibi bunu ayıklamak için Uygur Türklerinin elinde yeterli kaynak bulunmamaktadır. Bunun içinde Uygur Türkleri bozulmuş olan bu yemek isimlerini kullanmaya devam etmişlerdir.

 

Pirinç yemeklerinden olan Ganfen ( Bette). Pilav, soyla, şova guruc, kaşkap ... arasından pilav'in (etli pilav veya havuçlu pilav) tarifiyle devam edelim.

 

6 kişilik havuçlu pilav malzemesi :

1 kg pirinç

   500 gr havuç

   600 gr parça koyun etti

   300 gr kuru soğan

  150 gr sıvı yağ

  500 gr domates

  Bir miktar tuz

  Bir çay kaşığı kimyon

 Yemeğe başlamadan önce malzemelerin hazırlanması :

 Pirinç kazana konulmadan yarın saat önce üstü örtülecek şekilde sıcak su da bekletilir.

Havuç iki kibrit çöpü kalınlığında doğranır.

Soğan ince ince kıyılır

Domates küçük doğranır.

Ayrı bir kapla yeteri kadar kaynamış sıcak su bekletilir.

Evvela tencerede (orta ateşte ) sıvı yağ kızartılır.

Üzerine soğan konur soğan pembeleşinceye kadar birkaç defa kavrulur ve parça et atılır. Et iyice kızarıncaya kadar kavrulur. Daha önceden hazırlanan havuç ilave edilir. Havuçtan sonra domates ilave edilerek biraz, daha kavrulur.Daha önceden sıcak suda bekletilmiş olan pirincin suyu süzülerek döküldükten sonra iki defa ılık suda yıkanarak süzülür ve tencereye ilave edilir. Pirinç tencere içerisine yayılır. Üzerine daha önceden kaynatılan su bir parmak kalınlığında (pirinci örtecek şekilde) konur yeteri kadarda tuz (2-3 çay kaşığı) ve kimyon ilave edilir. Tenceredeki yemek kaynaşarak suyu çekilirken ateş düşük ayara getirilerek kaşığın sapı ile üç dört yerinden şişlenir. Kapağı iyice örtülerek yarım saat kadar demlenmesi için bekletilir ve servise hazırlanır.

 

Afiyet olsun.

  • 1252 defa okundu.