GÖKBAYRAK

1887 yılında ili vilayetinde bağlı Arabuz adındaki bir köyde doğmuştur. Orta tahsilini İli'de yapmış, 15 Eylül 1904'de milletperver zenginler tarafından tahsil için Türkiye'ye gönderilmiştir. Lise tahsilini Türkiye'de tamamlayan Mesut Sabri, Tıbbıyeye girmiştir. Bu sıralarda Türk Ocağı'na girerek bir müddet faaliyette bulunmuştur. Birinci Dünya Harbi'nin patlak vermesi ile parasız kalan Mesut beğ, 15 Eylül 1914'de Doğu Türkistan'a dönmeye mecbur kalmıştır.

Türkiye'den tam bir Osmanlı kıyafeti ile dönen Mesut beğ, Çin makamlarının ikazına rağmen bu kıyafeti değiştirmemiştir. Daha sonra Türk okullarını İslah etmeye çalışmış, bu meyanda bütün masraflarını kendi karşılamak üzere bir mektep açmış ve bu mektebin başına Sibirya'dan kaçılarak Doğu Türkistan'a getirilen Halil ve Turgut Beğleri tevkif edilmiş, Mesut Beğ bunları kurtarmak için çok gayret sarfetmiştir.

Ertesi sene Mesut Beğ bir mektep daha açmış, yine Çinliler tarafından kapatılarak Mesut Beğ'i Abdurrahman Sadi'yi, Circis Hacı'yı, milli şuuru uyandırmak, halkı Çinlilere karşı ayaklandırmak suçları ile tevkif etmiştir. Urumçi'de Vali -i Umumi Yang Zınğ Şinğ tarafından muhakeme edilmiş, burada üç ay tutulduktan sonra 40 Km. uzaklıktaki bir hapishaneye sürülmüş, orada da altı ay kaldıktan sonra Türkistan halkının rica ve talebi ile serbest bırakılmış.

Mesut Beğ İli'ye döndükten sonra mektep açmak teşebbüsünde bulunmuş, fakat izin alamamıştır. 1933 sonlarına İli'ye giren Rus kuvvetlerinden kaçarak Doğu Türkistan'ın eski merkezi Kaşgar'a gelmiş ve orada Milli Hükümetin ordusunda 6 ay müddetle muallimlik yapmıştır. Rus kuvvetlerinin Kaşgara yaklaşmaları ile birlikte Hindistan'a iltica etmiştir 1934 1. Kanun'da İsa Alptekin'in davetiyle Çin'e gelmiş 12.12.1935'de Çin Halk Partisi'nin 5. devre kurultayında merkez komitesi azalığına seçilmiştir. Daha sonra Çin Devlet konseyi azalığına seçilmiş, 17.10 1945' de İsa Alptekin, Muhammed Emin Buğra Beğlerle birlikte Doğu Türkistan'a dönmüştür 1946'da Doğu Türkistan'a murakıp tayın edilmiştir. 1947'de Mesut Sabri Doğu Türkistan Hükümet Reisi olmuştur.

Dr. Mesut Sabri Türkçü ve Milliyetçi bir kimse olduğundan, Türk Dilini bütün dillerden üstün tutmuş, bütün Türkler tarafından kullanılan bir dil haline getirmeye çalışmıştır. Bu münasebetle Türkistan Lehçesini, Türkiye Lehçesine yaklaştırmağa çalışmıştır Mesut Sabri aile efradını milli terbiye ve milli şuur ile yetiştirmek maksadı ile oğlu ile iki yeğenini tahsil için Türkiye'ye göndermiştir. 1949'da üç çocuğunu daha tahsil için Türkiye'ye göndermiştir
5.4.1951 de Kızıl Çin, Mesut Beği oğlu Yıldırım, yeğeni Abdulgafur başta olmak üzere Baykuzu ailesinden onlarca adamı tevkif etti. Bilâhere Mesut Beğ den gayrisini idam etti. Mesut Beğ tevkif edildikten sonra Ürümçi caddelerinde hakaretler edilerek dolaştırıldı. 1952 Mart ayında çok kötü olan hapishanede hastalanarak vefat etti.

Eserleri
1- Uluğ Ana - 13.3.1942
2- Niyaz Kız - 28.7.1842
3- Türklük Oranı - 15.8.1942
4- Derme Çatmalar - 1947

  • 817 defa okundu.