Yazar:M.Emin BUĞRA
Çeviri :   Gökbayrak

Mevlana Erşidin daha sonra Tuğluk Tömür Han’dan izin alarak Kuçar’a yerleşti ve orada vefat etti. Mevlana Erşidin’in mezarı şuan Kuçar’da çok ziyaret edilen mezarlardan biridir ve bu Kuçar’daki dini alimlerin çoğu Mevlana Erşidin’in soyundan gelmektedir. Hicri 762’de Pulaçi Beg vefat etti ve Tuğluk Tömür Han onun makamını ve Duğlat hükümdarlık görevini onun 7 yaşındaki oğlu Hudadadihan’a verdi. Hudadadihan’ın amcası Kameriddin Beg onun yerine beyliği yönetti. Tuğluk Tömür Han çok aktif ve askeri yeteneğe sahip bir kişiydi. Bu sayede gün geçtikçe askeri gücünü pekiştirdi ve tüm Doğu Türkistan halkını kendi hakimiyeti altına aldı. Böylelikle Tuğluk Tömür Han yurtta barışı en iyi şekilde sağladı ve tüm Çağatay milletini kendi bayrağı altına almaya hazırlandı. 

Tuğluk Tömür Han’ın Batı Türkistan’ı alması
Hicri 737 (Miladi 1336)’dan itibaren Batı Türkistan’da Cengiz Han’ın soyundan olmayan Barlas adlı Türk kabilesinin başkanı olan Emir Kazanhan güçlenerek yönetimi ele geçirdi. Görünürde Çağatay hanedanından bir kişiyi tahtta tutar ve ona karşı gelenleri yok ederdi. Daha sonra Emir Kazanhan öldürüldü, böylelikle Batı Türkistan büyük kargaşaya sürüklendi ve iç savaş başladı. 

Tuğluk Tömür Han bu durumun kendi çıkarı için çok elverişli olduğunu düşünerek Hicri 760’ta gayet düzenli bir orduyla Batı Türkistan’a yöneldi. Batı Türkistan’da kendi aralarında savaşmakta olan beylikler bu durum karşısında endişeye kapıldılar. Barlas kabilesinin başkanı Emir Haci Barlas başta olmak üzere bir takım Begler kendi etki alanındaki mal mülk ve zenginliklerini toplayarak Hirat ve Kabul taraflarına kaçtılar. Başta Calayır kabilesinin Begi, Fergane hükümdarı Beyazıt Beg ve Barlas kabilesinin önde gelenlerinden Keş (yeşil) şehrinin yöneticisi Timur Beg (ünlü Emir Timur) olmak üzere birkaç beylik Tuğluk Tömür’e itaat edeceklerini bildirdiler. Han bu beyliklere itibar göstererek kendi bölgelerini kendilerine bıraktı. Böylelikle Tuğluk Tömür Han Batı Türkistan’a hiç savaş yapmadan hakim oldu. Ancak Batı Türkistan’da kök salmış fitne fesat ve düzensizlik sonucunda büyük kargaşa ve istikrarsızlık devam etmekteydi. Bu duruma çözüm bulmak kolay değildi. 

Dolayısıyla Tuğluk Tömür Han Batı Türkistan’da iki yıl kalarak yurdu düzene sokmaya çalıştı. Bu sürede Timur Beg Semerkant’a gelerek Tuğluk Tömür Han’ın yanında kaldı. Timur Beg 23 yaşında akıllı ve ferasetli bir genç idi. Tuğluk Tömür Han onu yanına alarak kendine sadık bir yardımcı olarak yetiştirmeye ve onun yardımıyla Batı Türkistan’ı idare etmeye karar verdi. Böylelikle Timur Beg Yeşil şehrinin yöneticisi ve tümen komutanı olarak tayın edildi. Buna ek olarak Barlas kabilesinin liderliğini, altın damgalı ferman ve mühür verdi. Bunun sonucunda Timur Beg Batı Türkistan’daki yerel beylikler içerisinde en üstün makama sahip kişi konumuna gelmiş oldu. 

Tuğluk Tömür Han’ın Batı Türkistan’da iki yıl kalması bölgeyi yeniden düzene sokmasına yetmedi. Tuğluk Tömür Han Almalık civarında büyük bir isyan meydana geldikten sonra Batı Türkistan’ın idaresini Timur Beg ve Beyazıt Beg’e bırakarak Doğu Türkistan’a döndü.

  • 859 defa okundu.