UNPO, akademik çevreler, insan hakları grupları ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Phnom Penh'nin 22 Uygur'u Çin'e iade etmesini kınadılar. Aşağıdaki makale Cambodia Daily'de yayınlanmıştır. 

Kamboçya Hükümeti'nin 20 Uygur sığınmacıyı gizlice Çin'e iade etmesi [19 Aralık 2009] bu haftasonu uluslararası çevrelerde kınandı, özlemcilerin de belirttiği gibi sığınmacıları iade etmeleri Kamboçya'nın uluslararası hukuku uygulama yeteneği ve isteğine dair şüphe uyandırdı. Christophe Peschoux, Birleşmiş Milletler Yüksek Komisyonu ülke temsilcisi, 1951 Göçmen Sözleşmesi ve işkenceye Karşı Sözleşme ve Vatandaşlık ve Haklar Sözleşmelerinin imzalayanı olarak Kamboçya'nın, sığınmacıları iade ederek, zorunluluklarını yerine getirmemesinden dehşete düştüğünü belirtti. E-mailinde "Kamboçya'daki göçmen koruma sisteminin kredibilite ve güvenirliliği ve Birleşmiş Milletler [Mülteciler Yüksek Komisyonu] desteği şimdi ciddi bir biçimde sorgulanıyor." diye yazdı.
Mr. Peschoux ayrıca Kamboçya'nın geçmişte göçmenleri korumak için uluslar arası sistemin destekleyicisi olduğunu: "Binlerce Kamboçyalının, ülke liderleri de dahil olmak üzere yaşamlarını göçmen olmaya borçlu olduğunu yazdı. 

20 Aralık 2009'da açıklanan duruma göre, Phnom Penh Bireşmiş Milletler Konsolosluğu zorla iade edilmelerinden "derinden etkilendiklerini" ve sığınmacıların durumu ile "özenle ayrıntılı ilgilendiklerini" belirttiler. Söz konusu olan Uygurlar, ardında 200 ölüm ve 1000 yaralı bırakan temmuzdaki ölümcül etnik kıyımın etkilerinden kaçan, 19 Erkek, bir hamile kadın, 6 aylık bir bebek, yeni yürümeye başlayan bir çocuk olan hepsi Müslüman olan bir grup. içlerinden bazılarında Çin ordusunun Uygur protestoculara kötü muamele ettiğini gösteren fotoğraflar ve deliller var, Çin'den eylül ayında ayrıldılar ve Hristiyan misyonerlerin yardımı ile yaklaşık bir ay önce Kamboçya'a geldiler. Yer olarak buranın seçilmesi aslında çok açık: Kamboçya, Göçmen Anlaşması'nı imzalayan iki Güneydoğu Asya ülkesinden birisi ve tarih boyunca da sığınmacılara da dostça davranmış. Ama görünen o ki bu dönem bitmiş, en azından Çin'in müdahalesinin gösterdiği sonuç bu. Her ne kadar 21 Aralık 2009'da Kamboçya hükümeti, Uygurların sığınma durumunu belirlemek konusunda UNHCR ile ortak karar vermek için anlaşmışlar ve Uygurların kalabilecekleri güvenli bir yer bulunmasına karar verilse de 18 Aralık 2009'da, grup zorla yerlerinden çıkarıldı. Hatta daha da öncesinde, kaynakların dediğine göre; Uygurlar Çinli ajanlar tarafından izlendiklerine ve ülkeyi terk etmeleri istendiğine dair korkutulmuşlar. 

Gözlemcilerin çoğu, Kamboçya hükümetinin, en büyük bağışçıları olan Çin tarafından, geçen hafta Uygurları "suçlu" olarak nitelendirilmesinin ve iade edilmelerinin istenmesinin başlı başına bir delil olduğunu belirttiler.

Çin tarafından Kamboçya ekonomisine 1 milyar dolardan fazla yardımda bulunuldu ve Çin Başkan yardımcısı Xi Jinping 14 bağış ve kredi anlaşması imzalayacağı üç günlük bir ziyaret için ülkeye geldi. Çin uzmanı ve California Üniversitesi siyaset bilimi profesörü Richard Baum e-mailinde belirttiğine göre; Kamboçya, uluslar arası insan hakları sorumlulukları ile bölgedeki süper gücün kendisine sunduğu çıkarlar arasında kalmıştı. Sonunda ise, büyük ve güçlü Çin karşısında Kamboçya küçük ve zayıf kaldığı için Phnom Penh sığınmacıları iade etti ve Pekin'i yumuşatmak için dışarıdaki dünya tarafından kınanmayı göze aldı. Uygurlara yardım eden Cizvit Göçmen Hizmetleri'nden Denişe Coghlan ise olayı "uluslar arası sığınma anlaşmasının korkunç bir şekilde ihlali olarak nitelendirdi ve son derede üzgün olduğunu belirtti. Kamboçya'nın büyük bağışçısı Çin'den gelen teklife boyun eğmesinin ahlaki bir çöküşü gösterdiğini ve bazı durumlarda ekonomik faydaların insani değerlerin üstünde tutulabildiğinin göstergesi olduğunu söyledi. Ve şuna vurgu yapmak lazım: Kamboçya Uygurları dehşet verici bir kaderle yüz yüze gelmek üzere geri gönderdi.

Mr. Baum sınırdışı edilmelerini "acımasız bir cezaya tek gidişlik bilet" olarak nitelendirdi. Çin yönetiminin, Uygur siyasi hareketlerini durdurmak için baskı, eziyet, aydınları, muhalifleri ve protestocuları hapse atmak gibi sıkı tedbirler aldığını belirtti. Temsil edilmeyen Milletler ve insanlarOrganizasyonu'ndan bir araştırmacı olan Andy Svvan'a göre iade edilen sığınmacılara dair Çin kayıtları oldukça üzücü. Çin'e iade edilenlerin yasal yardımdan yoksun bırakıldıkları ve kapalı kapılar ardında yargılandıklarını belirtti. Mr. Swan "Şimdi 20 Uygur Çin'e iade edildi ve biz adil olarak yargılanacaklarına dair son derece karamsarız." dedi ve ekledi; "Kötü muameleye maruz kalacaklarını, ağır şartlarda yargılanacaklarını ve yeni yıla ölüm cezası veya uzun süreli hapis cezaları alarak gireceklerini düşünüyoruz."

Uygur Ulusal Kongresi adına konuşan İsnat Hassan ise "Kamboçya hükümetinin ellerinde bizim insanlarımızın kanı var" dedi ve ekledi; "iade edilen bu Uygurlar öldürülecekler ve Kamboçya Hükümeti onların ölümünden sorumludur, parayı almış olabilirler ama aldıkları para kanlıdır ve Tanrı onları cezalandıracaktır."

  • 813 defa okundu.